Merk & Strategie

De hype die deeleconomie heet

Gastblogger | 22 juli 2016, 10:30

Samen spelen, samen delen?

Tekst: Bas Vermond*

Deeleconomie of ‘sharing economy’, het klinkt nobel en idealistisch. Consumenten delen hun spullen met anderen. Maar van delen is geen sprake.  Tijd voor een hypecorrectie.

Airbnb, BlaBlacar, Menu Next Door, Flavr (gerechten aan huis), babysitdienst Bsit,  ListMinut (klusjes), allemaal platforms die zichzelf onder de deeleconomie scharen, of worden geschaard.

Wat is de definitie van deeleconomie?

Een echt duidelijke definitie is er niet. Vaak een teken aan de wand, het kan zo ingevuld worden als wenselijk is.  Deeleconomie staat immers niet in de Dikke Van Dale. Op  wordt er wel een definitie van gegeven:

De deeleconomie is een socio-economisch systeem waarin delen en collectief consumeren centraal staat. Het gaat om gezamenlijk creatie, productie, distributie, handel en consumptie van goederen en diensten.
 

Een  definitie:

Binnen de deeleconomie consumeren, produceren en verhandelen mensen onderling producten, diensten, kennis en geld, gefaciliteerd door peer-to-peer marktplaatsen, business-to-business marktplaatsen en coöperatieven.
 

Het lijkt verdacht veel op reguliere economische principes. Consumeren, produceren en verhandelen, dat bestaat al een paar eeuwen. Echter, omdat mensen dit nu onderling gaan doen, wordt het ineens ‘deeleconomie’ genoemd. Een kraampje op een vlooienmarkt huren en jouw eigen spullen daar verkopen, valt dan blijkbaar ook onder deze definitie.

Het klinkt ook goed; ‘delen’. In dezelfde stijl als ‘duurzaamheid’ en ‘maatschappelijk verantwoord ondernemen’. De berg met spullen kleiner maken, want immers, waarom zou je nog nieuwe goederen kopen als je het van een ander mag lenen? Let op dit laatste woord, lenen. Er is inmiddels definitieverwarring ontstaan naar mate er meer ‘deelplatforms’ uit de grond plopten; wat is het verschil tussen ruilen, delen, lenen en verhuren.

Definitieverwarring

:
Ruilen is het direct uitwisselen van goederen, diensten of producten, zonder dat er gebruikgemaakt wordt van een vergelijkende standaard als geld, goud, olie, aandelen, graan of een ander betaalmiddel.

:
Delen is samen met een ander gebruiken. Het aan andere gebruikers beschikbaar stellen van hulpbronnen. Zonder tegenprestatie.


Lenen is zonder betaling tijdelijk iets van een ander gebruiken en het later teruggeven.

:
Verhuren is iets tijdelijk door iemand tegen betaling laten gebruiken. Voorbeeld: Een vakantiehuisje verhuren.

Bovenstaande maakt de onderlinge verschillen direct duidelijk. Verhuren klinkt gewoon niet sexy, te kapitalistisch, daar wil je eigenlijk ook niet mee geassocieerd worden. Deeleconomie is het nieuwe Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (). Natuurlijk hoppen banken en bedrijven dan op die trein. Dit staat geweldig in het jaarverslag, de wereld weer een beetje beter gemaakt door te participeren in de deeleconomie. ‘Van Bezit naar Toegang’ wordt ook vaak geroepen, maar die toegang kost wel geld. Dan zouden Spotify en Netflix ook onder de deeleconomie vallen.

Opvallender daarom is dat ING de volgende  voor de deeleconomie neerzet:

Met ‘echte’ deeleconomie verwijzen we naar alle activiteiten waarbij particulieren hun goederen of arbeid zonder winstoogmerk ter beschikking stellen van andere particulieren, waardoor zij er samen van kunnen genieten.
 

Voor mij is dit bijna de juiste definitie. Ik zou het echter nog krachtiger neerzetten en definiëren dat er helemaal geen geldstroom mag zijn, wanneer er over deeleconomie gesproken wordt. Neem eens een kijkje bij de initiatieven die onder de deeleconomie vallen:

‘Bij de Deelkelder word je tegen betaling lid.’.  Hier een staffel van de Deelkelder waar menig verhuurbedrijf jaloers op zou zijn:
 

 

Hartstikke goed initiatief natuurlijk, maar waarom valt dit onder de deeleconomie? Bij diverse bedrijven kan ik ook een lidmaatschap per maand afnemen, betalen en hun product lenen. De Deelkelder is niets anders dan een verhuurbedrijf. De bibliotheek scharen we ook niet ineens onder de deeleconomie.

Een ander prominent deel-initiatief: . Op de website staat: “HeelNederlandDeelt is de eerste, algemene deelwebsite van samenwerkende deelplatformen voor iedereen in Nederland. Op HeelNederlandDeelt.nl kan iedereen in Nederland alles met elkaar delen. Spullen, gereedschap, auto’s, diensten, klusjes, zorg, kennis en nog veel meer kan je tijdelijk uitlenen of verhuren aan buurtbewoners.” Maar liefst 5x het woord ‘delen’ in de tekst en 1x ‘verhuren’. Dit platform ademt ook weer idealisme uit, bijna te mooi om waar te zijn.

Het is dan ook jammer dat het in de uitleg bij stap 3 het al fout gaat:

Stap 3: Help elkaar en verdien

Op HeelNederlandDeelt.nl kan je gratis een klus plaatsen of spullen, gereedschap en nog veel meer gratis lenen of uitlenen aan iedereen in je buurt. Voor transacties met een waarde vanaf €10,- rekenen wij aan de verhuurder/uitlener dan wel aan de opdrachtnemer van een klus of een taak een service fee van 20% (incl. BTW.) Leen je bijvoorbeeld je auto uit voor €50,- dan vragen wij €10,- transactiefee. Doe je een schilderklus voor €10,- dan vragen wij €2,- transactiefee.

Zie hier, een businessmodel. Zowel HeelNederlandDeelt als degene die zijn product wil ‘delen’ verdient hieraan. Weg idealisme, gewoon wederom een verhuurplatform waar ook de middleman (het platform) zijn fee pakt.

Nog een voorbeeld dat altijd onder de deeleconomie wordt geschaard: . ‘Verbindt bestuurders met vrije zitplaatsen met passagiers op zoek naar een rit’. Dit klinkt ook weer goed, minder auto’s op de weg, beter voor het milieu en de maatschappij. Ook hier rammelt echter de uitleg:

Wees op tijd op de ontmoetingsplaats. Denk er ook aan om hetjuiste bedrag mee te nemen zodat je de bestuurder meteen in de auto kan betalen. Tenzij je al online hebt betaald.
 

Een soort  (verboden in Nederland), maar het is toegestaan omdat je zelf ook die kant op gaat. Niettemin is het niets anders dan een verkapte taxidienst waar je gewoon voor moet betalen, een verhuurdienst dus.

Met , geroemd als grote roerganger in de deeleconomie, kun je als particulier jouw huis of kamer ‘delen’ met anderen. Waarom is dit anders dan bijvoorbeeld Bastion Hotel? Zij stellen ook hun kamers ter beschikking of mooier gezegd, zij delen ook hun kamers met particulieren. Voor zowel het Bastion Hotel als kamers/huizen via AirBnB moet betaald worden. Waarom is het één dan delen en het ander een kamer huren in een hotel?

Pooper

Hoe bizar dit verhaal ook leest (), maar het heeft niets met de deeleconomie te maken. Het is een betaalde dienst om de shit achter jou op te ruimen. Ideaal, maar delen is het natuurlijk niet. Ja, de hond deelt gratis zijn behoefte met de wereld.

Particuliere verhuur

Er is niets mis met het verhuren van goederen en huizen door particulieren. Er is ook niets mis met belangeloos delen van goederen en diensten. De keerzijde van dat beiden is, dat als het echt een vlucht gaat nemen, veel middenstanders het loodje zullen leggen. Als steeds minder mensen nieuwe goederen en diensten gaan kopen, maar van elkaar gaan huren, zorgt dit er voor dat de toch al kwakkelende middenstand een forse knauw krijgt. Hier hoor je de deeleconomen dan weer niet over. is het enige deelplatform dat hier de uitzondering op vormt en ook mag rekenen op een groeiend aantal leden.

Laten we het beestje bij de juiste naam blijven noemen. Het is particuliere verhuur, geen deeleconomie. 99,9 procent van de deelplatforms heeft niets met delen te maken, maar van ‘ordinaire’ verhuur, waar drie partijen van geld wisselen (de verhuurder, de huurder en het platform zelf).

Samen spelen, samen delen

Ik leer mijn kinderen, ‘samen spelen, samen delen’. Elke ouder weet dat dit een lastig principe voor kinderen is. Ik wil graag mijn kinderen blijven leren dat ze een stuk speelgoed met zus/broer/ander kind moeten delen zonder dat ze verwachten dat het andere kind hiervoor betaalt of een lidmaatschap afneemt.  De deeleconomie pur sang bestaat alleen in gezinnen en op kleuterscholen.

Prik de deelbubbel door en benoem voortaan zaken zoals ze zijn. Als we deze initiatieven in een nieuwe economie proberen te duwen, zijn we langer onderweg. We kunnen beter op zoek gaan naar een goede plaats in de huidige economie.

*Bas Vermond is projectmanager digital/online. Dit artikel verscheen eerder op 

Over de auteur

Gastblogger
Adfo Groep plaatst regelmatig interessante gastblogs over het vak. Wilt u ook een vakinhoudelijke bijdrage leveren? Neem dan contact op met de redactie (redactie@adfogroep.nl) Lees meer over Gastblogger

Reacties op dit artikel (7)

Comment author avatar
Avatar

Yves Van Vaerenbergh

(22 juli 2016, 12:47)
Veel van de zogenaamde 'deelinitiatieven' noemen we in wetenschappelijke kringen eerder toegangsgebaseerde diensten, aangezien het businessmodel draair rond het tijdelijk toegang verlenen tot een goed in ruil voor een compensatie. Lijkt me een correctere term...
Avatar

(22 juli 2016, 13:53)
Een hype is een verschijnsel dat tijdelijk bovenmatige media-aandacht krijgt en daardoor belangrijker lijkt dan het in werkelijkheid is.

Er is een aantal onderliggende krachten (techniek) dat ervoor zorgt dat diensten steeds decentraler zullen worden aangeboden. Dat is een ontwikkeling die door zal gaan. (De Uberficatie van Afrika bijvoorbeeld)

En ook op het gebied van eigendom zie je verschuivingen. We slaan onze informatie op in de cloud bv. of je gebruikt de buurtboot. Ja, dat is een vorm van huur, maar ook een vorm van delen. Dillemma.

Er zijn wel 5000 fintech initiatieven. En het bubbelt en het gonst wereldwijd van nieuwe initiatieven. En ondanks het feit dat de definitie van 'Deeleconomie' een beetje 'wankel' is, begrijp ik wel dat de media erover schrijft. Dus mijn pleiddooi: deeleconomie is geen hype.
Avatar

Kim Tjoa (www.heelnederlanddeelt.nl)

(22 juli 2016, 15:29)
Het is een beetje jammer dat de auteur ervoor kiest om het artikel te schrijven vanuit de negatieve overtuiging dat 'geld verdienen', dus economische toegevoegde waarde leveren, slecht is, terwijl de onderliggende kanteling naar een nieuwe en meer circulaire economie, de deeleconomie zo bijzonder maakt. Professor Jan Jonker geeft in bijgaand artikel een meer wetenschappelijke en positieve visie op deze transitie naar nieuwe business modellen: http://www.duurzaamnieuws.nl/downloads/jonkersm.pdf
Avatar

Bas Vermond

(22 juli 2016, 15:58)
Kim Tjoa, dank voor jouw reactie. Dat geld verdienen slecht is, zul jij mij niet snel horen zeggen of zien schrijven. Maar noem het beestje dan ook bij dat naampje. Particulier verhuren is een interessante ontwikkeling, maar laten we het ook weer niet mooier en nobeler maken dan het is.
Avatar

(22 juli 2016, 23:54)
Hoe lang is deze semantische discussie nog interessant? Iedereen ziet de ontwikkeling die gaande is. Hoe je het dan noemt. Who cares?
Avatar

(23 juli 2016, 10:09)
Het efficiënter gebruiken van producten en diensten. Met dank aan de technologie. Dat is een eeuwigdurend proces en dus geen uitvinding. Wat wél een (geniale) vondst is, is het woord deeleconomie. Want leasen deden we al, huren ook. Maar délen? Dat klinkt een stuk gaver.
Delen is dus een marketingterm, die goud waard is gebleken.
IJzersterk stuk, wat mij betreft, van Bas.
En er is helemaal niets mis mee om de boel een beetje lekkerder te maken met een sausje. Het duurzaamheidssausje heeft ook jarenlang gewone bedrijven een beter profiel gegeven (en nog steeds).
Het voorbeeld van de Deelkelder is prachtig en zegt alles.
Avatar

Sjors van Leeuwen

(25 juli 2016, 9:14)
http://www.indora.nl
Het nieuwe van 'echte' deel-initiatieven is, dat het in eerste instantie niet bedrijven of instellingen zijn, maar particulieren die het peer-to-peer starten. Omdat zonder verdiensten niemand iets lang uithoudt, want immers alles kost tijd en geld, komt er al snel een noodzakelijk verdienmodel om de hoek kijken. En voor je het weet is het business-as-usual. Helaas zo gaat dat nu eenmaal. Uiteraard liften veel bedrijven en ondernemers graag mee op de positieve klanken van 'delen'. Ik mis in het stuk ook het gegeven dat de deeleconomie onderdeel is van een bredere ontwikkeling, namelijk de omslag van de profit economie (IK) naar een sharing economie (WIJ), terwijl de eerste tekenen van een community economie (SAMEN) ook al zichtbaar zijn. We gaan van kopen naar huren, van bezitten naar delen en van ik naar samen. Dat gaat met horten en stoten, maar lijkt toch steeds meer impact te krijgen. De vraag is hoe snel en sterk deze trend zich doorzet (of dat het overwaait?). Dat biedt kansen voor slimme ondernemers met nieuwe businessmodellen.

Meer in channel Merk & Strategie

Blijf op de hoogte

Van onze partners

Whitepapers

Populaire blogs