Op een passende manier reageren op het nieuws in oorlogstijd

Veel organisaties vinden het lastig om iets van zich te laten horen in tijden van crisis. Op basis van een aantal voorbeelden geven we tips.

De Oekraïense vlag op een stuk grond aan de Molenkade in Amsterdam, dat mogelijk in beheer is van de schoonzoon van president Vladimir Poetin.
ANP / Remko de Waal

Sinds Vladimir Poetin de Russische troepen Oekraïne liet binnenvallen domineert het nieuws rondom de oorlog alle journaals en kranten. Hoe communiceer je als organisatie in tijden van dominant nieuws? Aan de hand van een aantal voorbeelden laat ANP Business zien hoe dit kan. 

Veel organisaties vinden het lastig om iets van zich te laten horen in tijden van crisis. In de week na de Russische invasie op 24 februari zagen we veel minder expertquotes dan normaal. Ook opiniepagina’s stonden bol van analyses van oorlogskenners, en minder van andere opiniemakers. 

Sommige organisaties hebben moeite om stelling te nemen of vinden het niet gepast om nu met ander nieuws te komen. Andere organisaties zijn juist nu druk omdat ze direct of indirect bij de oorlog betrokken zijn. 

In tijden van crises is het verstandig om als organisatie extra goed na te denken over je communicatie. Soms is het beter om even te zwijgen en pas weer iets van je te laten horen als de media hun vizier ook weer wat breder hebben gemaakt.

De interesse in ander nieuws is nooit helemaal weg

Toch hebben media altijd ruimte voor andere onderwerpen, omdat hun lezers, kijkers en luisteraars ook niet altijd bezig zijn met de crisis, of met de oorlog. Andere onderwerpen die vóór de invasie relevant waren, of vóór de coronacrisis, zijn dat nu voor veel mensen nog steeds. Denk aan de klimaatcrisis of de strijd tegen seksuele ongelijkheid. Of aan sporten en bewegen, of de woningnood. Media zullen opiniestukken, expertquotes en andere reacties op zulk nieuws blijven verwelkomen. 

Door het overheersende nieuws is de kans weliswaar kleiner geworden dat ze worden opgepikt, maar niet verdwenen. En kom je met groot, eigen nieuws, dan zullen redacties hier echt wel geïnteresseerd in zijn. Of met opvallende cijfers of verrassend onderzoek.

Soms is het beter om even te zwijgen en pas weer iets van je te laten horen als de media hun vizier ook weer wat breder hebben gemaakt.

Kom met nieuwe inzichten bij een slepend conflict

Zonder het over jezelf te hebben, kun je ook het nieuws over de oorlog aangrijpen om je punt te maken. Bijvoorbeeld dat we vrijheid moeten koesteren, juist nu. De burgemeester van Maastricht deed dat bijvoorbeeld bij de bekendmaking van de plannen voor Koningsdag in haar gemeente. 

Andere mogelijkheden om respectvol aan te sluiten op hard nieuws zijn verhalen over bijvoorbeeld onderwijs, zorg, onderdak en andere waardevolle zaken die velen in oorlogssituaties moeten ontberen. Dat gebeurt nog weinig. En dat is jammer. We merken dat journalisten wel degelijk zitten te wachten op nieuwe inzichten. 

We geven graag een aantal tips aan de hand van voorbeelden van expertquotes die de laatste weken zijn geplaatst op onze kanalen.

1. Voeg met je eigen expertise iets toe aan het nieuws

Danielle Goedhart is als orthopedagoog aangesloten bij de NVO, de Nederlandse vereniging van pedagogen en onderwijskundigen. In een expertquote legt ze uit hoe ouders met hun kinderen over oorlog kunnen praten. Haar advies: “Draai er niet omheen maar houd het simpel”.

2. Kijk naar de langetermijngevolgen

Directeur Maria van der Heijden van MVO Nederland ziet dat de roep om de afhankelijkheid van Russisch gas te verminderen groot is. In een expertquote geeft ze tips hoe bedrijven kunnen besparen

Ook Agrifirm pleit ervoor dat het niet alleen de boeren zijn die de klappen opvangen. Expert Dick Hordijk: “Iedereen in de keten, van land tot klant, moet hun verantwoordelijkheid nemen”.

3. Deel je eigen ervaringen met de crisis

Het Rode Kruis is onderdeel van het nieuws. Hulpverleners zijn ter plaatse om getroffenen te helpen. Ook roept de organisatie de strijdende partijen op om burgers en vitale infrastructuur zoals ziekenhuizen te ontzien. Het is dan niet gek dat de hulporganisatie zich grote zorgen maakt over het gebruik van kernwapens. Het Rode Kruis wil benadrukken dat uiterste voorzichtigheid van levensbelang is.

4. Vertaal het nieuws naar je eigen sector

Misschien lijkt het of je als expert maar weinig kunt toevoegen, maar wie weet zijn er wel degelijk gevolgen voor je eigen sector. Shiva de Winter is expert zwemveiligheid bij de NSWZ. Volgens hem kan de komst van Oekraïense vluchtelingen met kinderen zonder zwemdiploma gevolgen hebben voor de zwemveiligheid in het waterrijke Nederland.

Laat van je horen wanneer je dat wilt

Uiteindelijk kun je als expert of als expertorganisatie het beste uitgaan van je eigen expertise. Als je iets belangrijk vindt en je wilt dit met de wereld delen, dan moet je dat zeker doen. Een expertquote of opiniestuk is een reactie op het nieuws, en als dat nieuws nu over oorlog gaat of een andere crisis, moet je dat niet laten liggen.

Door: Roald Regtien, mediaspecialist bij ANP Business

Expert Support biedt kennisorganisaties een directe lijn naar de media. Door te reageren op ontwikkelingen in hun vakgebied, verschijnen experts op de radar van journalisten. Lees meer over ANP Expert Support