Elke maand een klas. Dat is het getal waar Anne Stokvis en Patrick Lodiers niet meer omheen konden. Zesentwintig jongeren die in Nederland iedere maand overlijden door zelfdoding. Al tien jaar stijgen de cijfers, de afgelopen vijf jaar zijn ze stabiel gebleven op datzelfde, verontrustende niveau. 'We verliezen nog steeds elke maand een volle klas', zegt Stokvis. 'Dat is het gemiddelde. En het lukt ons maar niet om die lijn naar beneden te krijgen.'
Stokvis is partner bij bureau N=5, maar zit sinds kort ook in het bestuur van het 113 Fonds, dat initiatieven financieert gericht op suïcidepreventie en onderzoek naar de oorzaken van suïcide. Daar hoorde ze de cijfers voor het eerst zo rauw en concreet. Samen met Patrick Lodiers, tv-presentator en voorzitter van het fonds, The Committed Agency en N=5 ontstond het idee voor een campagne die niet uitlegt, nuanceert of verzacht, maar confronteert.
Creativiteit opent gesprek
Ze hebben er -samen met zo'n vijftig creatieven uit de industrie- een jaar lang belangeloos aan gewerkt. 'Er was geen klassieke briefing', zegt Stokvis. 'Het kwam voort uit een gezamenlijke drive om het onderwerp zichtbaarder te maken. Zowel het fonds als het probleem moeten veel bekender worden. Creativiteit kan helpen om een gesprek te openen dat te vaak wordt vermeden.'
Zelfdoding is doodsoorzaak nummer één onder jongeren. Meer dan verkeersongelukken. 'Aan verkeersveiligheid doen we van alles', zegt Stokvis. 'Daar zien we de cijfers dalen. Bij zelfdoding lukt dat niet. Nog steeds niet.' Juist bij jongeren blijkt het patroon hardnekkig, weet Stokvis. 'Jongens maken er soms grappen over -'misschien maak ik er wel een eind aan'- maar die luchtigheid kan een serieuze ondertoon hebben. Het herkennen van zulke signalen vraagt kennis, aandacht en onderzoek. En geld.'
Jongeren onder druk
Lodiers benadrukt dat het probleem verder reikt dan het individu. 'De mentale weerbaarheid van jongeren staat onder druk. Ze ervaren prestatiedruk, leven op social media in een wereld waar alles perfect lijkt en hebben minder echte contacten. Bovendien zijn er veel jongeren die een -mislukte- poging doen, en daarna gewoon weer terug de klas in moeten. De impact is enorm, niet alleen voor henzelf, maar ook voor ouders, scholen, sportverenigingen. Dit is een maatschappelijk probleem dat we onder ogen moeten zien.'
Het 113 Fonds heeft twee pijlers: meer praten en meer weten. Dat komt rechtstreeks terug in de campagne 'Lessen voor het leven'. Het doel is tweeledig. Ja, de cijfers moeten omlaag, zeggen Stokvis en Lodiers. Maar minstens zo belangrijk is bewustwording. 'Een statistiek kun je wegleggen', zegt Stokvis. 'Maar een klas niet.'
De klassenfoto
Dat inzicht leidde tot het centrale beeld van de campagne: een klassenfoto. Zesentwintig jongeren die hun leven verloren door zelfdoding, samen in één beeld. Iedereen heeft daar een associatie bij. 'Je kunt niet zeggen: dit gaat mij niet aan', aldus Stokvis. De foto werd gemaakt met 26 jongeren die zelf nog leven, maar in hun omgeving met zelfdoding te maken hebben gehad of het onderwerp anderszins belangrijk vinden. Hun lichamen werden gebruikt, daarnaast zijn de 26 gezichten van de overleden jongeren gebruikt. Met behulp van retouchering en AI zijn de beelden bewerkt in één foto. 'Photoshop anno 2026', noemt Stokvis het. 'Het moest tot in detail kloppen. Het ging honderd keer heen en weer. Monnikenwerk.'
De tagline ‘Lessen voor het leven’ kwam daar vanzelf uit voort. 'Deze jongeren hebben, letterlijk en figuurlijk, een hoop lessen meegemaakt', zegt Stokvis. 'En die lessen delen hun nabestaanden nu met Nederland.' Vlak voor de lancering werd de campagne gepresenteerd aan alle betrokken families. 'Dat was extreem emotioneel', vertelt ze. 'Nog nooit heb ik zoiets meegemaakt. Wat we steeds terughoorden: het is nu geen statistiek meer. Je kunt niet meer wegkijken.'
De totstandkoming van de campagne vroeg veel van iedereen die eraan werkte. Er waren vijftig creatieven bij betrokken, redacteuren van N=5 en 113, en 26 gezinnen die continu feedback gaven. 'Veiligheid stond voorop', zegt Stokvis. 'We checkten voortdurend: weten we waar we aan beginnen? Voelt dit nog goed? Liggen we ethisch nog op koers?' Sommige redacteuren haakten af omdat het te zwaar werd. 'Dat hoort erbij', zegt Lodiers. ‘Ook makers moeten beschermd worden. Ik heb dat eerder meegemaakt bij BNNVara: dit werk vraagt veel.'
Discussie hoort erbij
Beide initiatiefnemers verwachten discussie. En dat is precies de bedoeling. ‘Ik hoop dat het schuurt’, zegt Lodiers. 'Het is confronterend. Je voelt het. Het gaat geen grens over, daarvoor is het te integer gemaakt.' Stokvis vult aan: 'De nabestaanden staan erachter. Dat is voor mij het belangrijkste. Natuurlijk gaat social media reageren. Dat hoort erbij. Maar dit onderwerp vraagt om frictie.'
Wat vakgenoten ervan vinden, lijkt Stokvis minder bezig te houden. 'In de reclamewereld lopen ook mensen rond met dit probleem. Het gaat mij erom dat het gesprek in de maatschappij op gang komt.' Lodiers: 'Je krijgt alleen beweging door iets te maken waarover gesproken wordt. Dat deden we bij BNN ook. Soms moet je, in de geest van Bart de Graaff, een steen door een ruit gooien. Niet om te choqueren om het choqueren, maar om iets los te maken.'
Ruimte voor gesprek
En dat is precies wat 'Lessen voor het leven' moet doen. Niet wegkijken of sussen, maar ruimte creëren voor gesprek. 'Mensen die aan zelfdoding denken, willen meestal niet dood', zegt Stokvis. 'Ze willen stoppen met lijden, met de chaos in hun hoofd. Ze zien geen andere uitweg. Als we stoppen met zwijgen en eerder praten, kan die ruimte ontstaan.'
De campagne is nu zichtbaar in heel Nederland via televisie, radio, outdoor en online-uitingen.
Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand anders? Neem 24/7 anoniem en gratis contact op met 113 of chat op 113.nl.
De cijfers: een klas per maand
Uit de meest recente cijfers van de Commissie Actuele Nederlandse Suïcideregistratie (CANS) blijkt dat het aantal zelfdodingen onder jongeren onverminderd hoog blijft. De nieuwe statistieken over 2025 bevestigen een zorgwekkende trend die al langer zichtbaar is.
- In 2025 overleden 290 jongeren onder de 30 jaar door suïcide.
- Over de afgelopen vijf jaar gaat het om gemiddeld 26 jongeren per maand – het equivalent van een volle schoolklas.
- Vooral onder tieners is een verontrustende stijging zichtbaar: in 2025 overleden 73 tieners, terwijl dit aantal in eerdere jaren rond de 60 lag.
- Over een periode van tien jaar (2016–2025) nam het aantal suïcides onder jongeren toe van 223 naar 290. Gecorrigeerd voor bevolkingsgroei betekent dit een stijging van 22%.
- De toename is het sterkst bij jonge vrouwen.
Volgens CANS veranderen de cijfers niets aan het grotere beeld: de trend blijft stabiel op een hoog niveau. Of zoals de initiatiefnemers van de campagne het verwoorden: elke maand verliezen we nog steeds een klas.
Reacties:
Om een reactie achter te laten is een account vereist.
Inloggen Abonneer nu