Door Jan Driessen - Met verbijstering lees ik de bijna bewonderende woorden waarmee afscheid wordt genomen van Karoline Leavitt. De jongste perschef van het Witte Huis ooit. Razendsnel. Gevat. Scherp. Een pitbull. Zelfs Nederlandse media en VS-correspondenten lijken onder de indruk van haar kordate optreden.
Bizar en een glijdende schaal: ze was de allerslechtste woordvoerder die het Witte Huis ooit heeft gehad.
In mijn jaren als politiek verslaggever mocht ik met regelmaat voor KRO’s Brandpunt en Netwerk vanuit Washington verslag doen. Bill Clinton was president. George Stephanopoulos was zijn woordvoerder. Ook toen ging het er hard aan toe. Journalisten waren kritisch. Tegenstanders meedogenloos. Schandalen waren er genoeg. Maar één ding stond overeind: De journalist was niet de vijand. En een goede woordvoerder is geen spreekbuis van zijn baas. Hij is de verbindende kracht tussen de werkelijkheid binnen en de terecht kritische wereld buiten.
Naar buiten heeft hij een haviksoog. Hij ziet de vragen op afstand al aankomen. Waar zitten de zwakke plekken? Wat klopt niet? Wat staat morgen op de voorpagina?
Maar zijn belangrijkste werk doet hij naar binnen. Daar haalt ie dagelijks alle mogelijke publicitaire risico’s op. Een goede woordvoerder benoemt die risico’s vóór de journalist dat doet. Probeert problemen op te lossen vóór hij ze moet uitleggen. En als dat niet lukt begint communicatie bij degene die geraakt is. Met empathie, de feiten, uitleg, context en vooral een oplossing. In die volgorde.
Dát is woordvoering. Leavitt deed het tegenovergestelde. Ze herhaalde aantoonbare onwaarheden van haar president. Ze vernederde journalisten. Kritische media werden geweerd. Trump-gezinde zogenaamde influencers kregen ruim baan. Dat is geen modernisering van het woordvoerderschap. Dat is beschamende propaganda.
Een woordvoerder is geen His Master’s Voice. Zijn professionele waarde blijkt juist wanneer hij tegen de eigen baas durft te zeggen: Nee. Dit is niet waar. Nee, hiermee komen we niet weg. De journalist heeft hier een punt. Eerst moeten wij ons eigen probleem oplossen.
En precies daarom stoort mij de recente bewondering voor Leavitt. Oreren is geen kwaliteit als wat je zegt niet klopt. Brutaliteit is geen scherpte. Een journalist vernederen is geen overwinning. En een leugen wordt geen waarheid omdat een woordvoerder hem overtuigend uitspreekt.
Als we dat wél gaan vergoeilijken, verschuift de norm. Dan wordt liegen een communicatiestijl. Intimidatie daadkracht. Propaganda woordvoering. En een influencer journalist. Waarom boycotten serieuze journalisten dit wangedrag niet?
De strijd tussen macht en journalistiek hoort erbij. Sterker: die móét er zijn.
Maar één grens mag een professionele woordvoerder nooit overschrijden: Je mag nooit de waarheid ondergeschikt maken aan je verhaal. Karoline Leavitt vernieuwde het woordvoerderschap niet. Ze bezoedelde het vak.
Jan Driessen is communicatiestrateeg en directeur en eigenaar van Q&A Communicatie.
Reacties:
Om een reactie achter te laten is een account vereist.
Inloggen Abonneer nu