Spreek mensen niet aan op eigen gedrag, maar op de gevolgen voor anderen

Mensen voelen zich vaak onkwetsbaar en volgen regels voor sociale afstand en hygiëne niet op. Maar daar is iets aan te doen.

Politie sluit strand Noordwijk af tijdens coronacrisis, omdat daar te veel mensen op afkwamen
ANP-Robin van Lonkhuijsen

Door Harrie van Rooij

Net als historicus Rutger Bregman geloof ik dat de meeste mensen deugen. Je hoeft trouwens maar om je heen te kijken om te zien dat dat zo is. We staan te trappelen om eenzame ouderen te voorzien van boodschappen. We bedenken acties om noodlijdende eenpitters te ondersteunen. We klappen gepassioneerd voor zorgmedewerkers.

We deugen, maar we zijn ook weer geen heiligen. Niet voor anderen en niet voor onszelf. Zo blijkt uit onderzoek en nieuwsberichten dat we ons slecht houden aan de gedragsregels rond corona. Handen wassen doen we matig. In supermarkten negeren we volop de regel van anderhalve meter afstand. Het Vondelpark stroomt vol met bootcamps en yogagroepen, jongeren knuffelen en schudden elkaars handen.

Het is vanuit de psychologie wel te begrijpen. De meeste mensen lijden in meer of mindere mate aan een onkwetsbaarheidsillusie. Bij veel risico’s schatten we in dat anderen moeten uitkijken, maar dat het met onszelf wel los loopt. Het is tot nu toe immers altijd goed gegaan.

Advertentie
advertisement

Onbekommerd zijn

Het heeft veel voordelen om je niet de hele tijd kwetsbaar te voelen. Het leven vraagt om durf en onbekommerdheid. Anders kom je nergens toe. Overtuigingen van onkwetsbaarheid kunnen bovendien helpen om gedrag te legitimeren dat ik eigenlijk niet wil veranderen. Als ik mezelf voorhoud dat ik onkwetsbaar ben voor het virus – bijvoorbeeld omdat ik vind dat ik mijn handen goed was – dan kan ik gaan en staan waar ik wil. Ik kan tenslotte anderen niet besmetten en ik weet wat ik moet doen om zelf niet besmet te raken.

Of bij zulke overtuigingen een zekere mate van zelfbedrog komt kijken is makkelijk te onderzoeken met een gedachte-experiment. Stel je voor dat niet het coronavirus maar een nieuwe, voor iedereen dodelijke variant van het aidsvirus rondwaarde, en dat het op precies dezelfde manier besmettelijk was als corona. Zou je even makkelijk de supermarkt binnenwandelen? Zou je met dezelfde voorzorgsmaatregelen genoegen nemen?

Inzichten over onkwetsbaarheidsillusies kunnen helpen om naleving van gedragsregels te bevorderen. Als we voor onszelf geen probleem zien, kan het extra belangrijk zijn dat we de situatie van anderen voor ons zien.

Altruïstische boodschappen werken beter

Het goede nieuws is dat mensen inderdaad altruïstisch willen zijn. In sommige situaties doen we dingen die ‘moeten’ eerder voor anderen dan voor onszelf. In het toilet van een ziekenhuis werden bordjes opgehangen met de tekst: “Handhygiëne voorkomt dat je ziektes krijgt.” Het had geen effect op de frequentie van handenwassen en het zeepgebruik.

Op andere plekken werden iets andere teksten opgehangen: “Handhygiëne voorkomt dat patiënten ziektes krijgen.” In deze ruimtes gingen artsen en verplegers vaker handen wassen en nam het zeepgebruik met 45 procent toe.” Ook bij andere dan medische doelgroepen zijn positieve effecten gemeten van altruïstische boodschappen.

Wat betekent dit voor wie gedragsregels rond corona onder de aandacht wil brengen? Allereerst kan de ernst van het coronavirus op sommige momenten saillanter worden gemaakt. Voor velen is corona een onzichtbare vijand over wie iedereen praat, maar die buiten de eigen ervaringswereld huishoudt. Concrete verhalen en beelden kunnen gevoelens van urgentie en altruïsme stimuleren.

Daarnaast kunnen we in communicatie over het coronavirus vaker taal gebruiken die aan altruïstische motieven appelleert. In plaats van ‘tips om verspreiding tegen te gaan’ kun je het hebben over ‘tips om elkaar te beschermen’. Vraag collega’s, buurtbewoners en gezinsleden wat ze nog meer kunnen doen om elkaar veilig te houden.

Want altruïsme in tijden van virussen begint met hygiëne. Pas daarna kunnen we ons te buiten gaan aan boodschappen en applaus.

Met dank aan Rick Nijkamp voor de tip over het handenwassen-onderzoek.

Harrie van Rooij is communicatieadviseur, onderzoeker, trainer en filosoof. Hij is onophoudelijk geïnteresseerd in de relatie tussen woorden, werkelijkheid en gedrag. In het dagelijks leven werkt hij als coördinerend adviseur communicatie bij het ministerie van Financiën

 

Reacties: 2

**Bold** _italic_
Uw emailadres wordt uitsluitend gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is alleen zichtbaar voor de redactie.
Joris van Amerom
Dit is een succesvolle actie in de VS op dit moment met nog meer psychologisch slimme mechanismen.

https://www.psychologytoday.com/ca/blog/baffled-numbers/202003/actor-steps-in-where-politicians-fumble
Lees meer Lees minder
**Bold** _italic_
Uw emailadres wordt uitsluitend gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is alleen zichtbaar voor de redactie.
Scot Licon
Heeft u een spoedlening, dan moet u uw schulden vereffenen, of
Heeft u extra kapitaal nodig om uw bedrijf te verbeteren?
We lenen geld voor mensen die financiële hulp nodig hebben.
je hebt een slecht krediet of je hebt geld nodig om rekeningen te betalen,
investeer in zaken 3,00%.


Ik wil deze omgeving gebruiken om u te vertellen wat u betrouwbaar moet maken en
de ontvanger en staat klaar om u een lening aan te bieden.
wij bieden;
Persoonlijke leningen
Schuldconsolidatielening
Durfkapitaal
commerciële lening
Bedrijfsleningen
Educatieve lening
Huisleningen om welke reden dan ook!

We vertrouwden op een alternatief voor bankfinanciering en ons proces
De applicatie is eenvoudig en duidelijk.

Mocht u interesse hebben, neem dan gerust contact met ons op via onderstaande gegevens
E-mail: scotlicon121@gmail.com
Lees meer Lees minder
**Bold** _italic_
Uw emailadres wordt uitsluitend gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is alleen zichtbaar voor de redactie.
Advertentie