De Beroepsorganisatie Nederlandse Ontwerpers (BNO) heeft een nieuwe richtlijn gelanceerd voor het gebruik van generatieve AI (GenAI) binnen de ontwerppraktijk. De richtlijn biedt praktische handvatten om deze technologie bewust, professioneel en juridisch verantwoord toe te passen.
Het centrale uitgangspunt van het document is dat AI geen zelfstandige ontwerper is, maar moet worden gezien als een hulpmiddel. De organisatie benadrukt dat kwalitatief ontwerp vraagt om menselijke creativiteit, context en vakmanschap. De creatieve regie en de inhoudelijke keuzes dienen dan ook te allen tijde bij de ontwerper te blijven liggen.
Praktische handvatten en Europese wetgeving
De richtlijn is opgebouwd uit drie pijlers: AI-geletterdheid, de verantwoorde selectie van systemen en het zorgvuldig toepassen van deze tools in de dagelijkse praktijk. Hierbij komen aspecten aan bod zoals het auteursrecht, privacy, vertrouwelijkheid en transparantie richting de opdrachtgever.
Tevens bereidt het document ontwerpers voor op de aankomende Europese wetgeving. Onder de Europese AI Act geldt vanaf 2 augustus 2026 in specifieke gevallen een transparantieverplichting, waardoor duidelijk moet worden vermeld wanneer content met behulp van AI is gegenereerd of gemanipuleerd. Jordi Vreeling, jurist bij de BNO, licht de waarde van de richtlijn toe: ‘GenAI biedt ontwerpers veel nieuwe mogelijkheden, maar verandert niets aan de kern van goed ontwerp. Deze richtlijn laat zien hoe BNO-leden GenAI professioneel inzetten als hulpmiddel binnen een mensgestuurd ontwerpproces, met aandacht voor kwaliteit, auteursrechten, privacy en transparantie. Voor opdrachtgevers is dat van grote waarde: zij werken samen met ontwerpers die regie houden over het proces en verantwoordelijkheid nemen voor het resultaat.’
Kritiek op training van AI-modellen
Naast het ondersteunen van de eigen achterban spreekt de BNO zich uit over de wijze waarop AI-modellen worden getraind. Veel van deze systemen gebruiken auteursrechtelijk beschermd werk van ontwerpers zonder dat daar toestemming, openheid of een vergoeding tegenover staat.
De organisatie pleit voor meer controle voor de makers en steunt in dat kader de campagne optoutnow.ai, die rechthebbenden helpt hun rechten te beschermen tegen AI-training. Vreeling stelt dat de verantwoordelijkheid hiervoor niet enkel bij de ontwerpers ligt: ‘Verantwoord AI-gebruik vraagt niet alleen iets van ontwerpers en opdrachtgevers, maar ook van grote AI-aanbieders. Menselijke creativiteit heeft economische en culturele waarde. Die waarde moet worden erkend, beschermd en eerlijk behandeld.’
De totstandkoming van de richtlijn is gerealiseerd in samenwerking met de werkgroep AI van de BNO en sluit aan bij het bestaande mission statement van de beroepsorganisatie.
Reacties:
Om een reactie achter te laten is een account vereist.
Inloggen Abonneer nu