Mijn strijd

Dat er nul ophef ontstaat over de brede beschikbaarheid van Mijn strijd, zegt iets over de erosie van ons historische besef.

Mijn strijd
Prometheus

De Nederlandse vertaling van Mein Kampf - het omstreden boek van Adolf Hitler dat vorige maand verscheen - is een bestseller. Van de terughoudende presentatie die boekhandels vooraf beloofden, is al lang geen sprake meer. ‘Mijn strijd’ ligt gewoon op een prominente plek tussen de kookboeken, romans en andere nieuwe uitgaven. 

Inmiddels zijn er al meer dan 14.000 exemplaren verkocht en is een vierde druk in de maak. Alhoewel uitgever Prometheus in nauwe samenspraak met de Joodse gemeenschap een kritische editie uitbracht, is de populariteit verrassend. Wie durft er in hemelsnaam met dit boek in de hand bij de kassa te staan, erover mee op straat of het op de keukentafel neer te leggen?

Vreemd genoeg blijven berichten over incidenten uit. Terwijl het toch voor een nabestaande van slachtoffers van het naziregime, onder wie zes miljoen vermoorde Joden, tamelijk verbijsterend en zelfs kwetsend en beangstigend moet zijn dat dit met bloed besmeurde haatmanifest net zo behandeld wordt als bijvoorbeeld het brievenboek van Barack Obama. 'Is het een cadeautje?'

Advertentie

Bouwsteen

Ik zal de laatste zijn om de kopers en lezers van ‘Mijn strijd’ van ontluikende nazi-sympathieën te beschuldigen. Ik ben vooral verbaasd dat de kennelijke nieuwsgierigheid die tot deze aankoop verleidt het wint van onbestaanbaarheid om je in te laten met de inktzwarte gedachtewereld van iemand die de legitimiteit van zijn rassenhaat uitgebreid toelicht en de meest duistere vorm van antisemitisme aangrijpt als rechtvaardige aanleiding om een nieuwe wereldoorlog te beginnen, met als ultieme doel om Joden, communisten en andere landverraders uit te roeien.

Iedere bladzijde in Mein Kampf is een bouwsteen voor de latere concentratiekampen, ieder woord is bedoeld om bij de lezer een blinde vernietigingsdrang aan te wakkeren. 

Rimpeling

Dat er geen enkele publieke rimpeling ontstaat door de brede beschikbaarheid van Mijn strijd in boekhandels en kiosken zegt misschien wél iets over de erosie van ons historische besef. Hoe gevaarlijk dat is, kwam ook terug in de weergaloze Abel Herzberg-lezing van minister Sigrid Kaag. 'Door te zwijgen over onze geschiedenis, over de dingen die te groot, te pijnlijk zijn, doorbreken we de verantwoordelijkheid die ons verbindt met onze voorouders en ons nageslacht. We doorbreken de lijn van onze ontwikkeling. De lijn van onze opgang als mens, hoe grillig die lijn soms ook is, en hoe diep de dalen soms ook zijn.'

Stilte

'Wie verwijst naar de Tweede Wereldoorlog en de aanloop daarnaartoe wordt vaak verweten te demoniseren', aldus Kaag. Zij hekelde de stilte van het zwijgen door iedere vorm van uitsluiting, demonisering, haatpraat en onrecht niet langer als zodanig te benoemen, ook als eerste fase voor de gruwelijkheden waartoe soortgelijke publieke processen in de geschiedenis van Europa hebben aangezet.

Door het verleden als voedingsbron voor ons actuele morele geweten te verdringen, verliezen we de radar om de tekens op te vangen dat het de verkeerde kant op gaat. Het leidt bovendien tot erosie van de waarde van alles wat wij na de puinhopen van de Tweede Wereld hebben opgebouwd om dit nooit meer te laten gebeuren: een democratische rechtstaat, grondwettelijke vrijheden, mensenrechtenverdragen, de Europese Unie.

Wake up call

Natuurlijk zullen er mensen zijn die zeggen dat we ons daarom júist in Mijn strijd moeten verdiepen, ook als ‘wake up call’ voor verontrustende ontwikkelingen in onze tijd. Toch zijn het de nonchalance waarmee dit boek stapel dik door heel Nederland wordt verspreid en het verdwijnen van het waardevolle taboe om Mijn strijd in je boekenkast te zetten, die mij verontrusten.

Ruggengraat

Wie de lessen uit het verleden vergeet, verliest of relativeert, wordt een mens zonder ruggengraat. Juist als mensen zoals wij die dagelijks met taal bezig zijn - taal die anderen overtuigt, inspireert, verleidt, verbindt – moeten wij ons bewust zijn dat woorden soms hun onschuld verliezen. In de taal en de toon die wij gebruiken, maken we keuzes. We kunnen kiezen voor woorden van wellevendheid, compassie, redelijkheid, zachtmoedigheid, deemoed, verbondenheid en eloquentie. Of we volgen het spoor van de haatzaaiers, de ophitsers, de angstvoeders, de relzoekers, de nepnieuwsverspreiders, de complotdenkers en de misleiders.

Nekharen

Voor wie zich thuis voelt bij die laatste categorie, is er geen betere bijbel denkbaar dan Mijn strijd van Adolf Hitler. Nu vrij verkrijgbaar in iedere Nederlandse boekhandel. Daar zouden onze nekharen recht van overeind moeten gaan staan.   

Reacties: 5

**Bold** _italic_
Uw emailadres wordt uitsluitend gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is alleen zichtbaar voor de redactie.
Ben de Snoo
Jan-Willem, ik deel als geen ander je angst voor rassenhaat. Ik ben enorm bang voor uitsluiting en ontmenselijking van groepen mensen binnen onze samenleving. Maar juist daarom moeten uitingen, vergezeld van duiding, aangaande (oproepen tot) verschrikkingen uit het verleden worden aangeboden aan mensen. Het gesprek hierover moet blijvend worden gestimuleerd. Dus of het nu gaat om straatnamen, schoolnamen, cabaret of literatuur. Laat het behouden blijven of nog meer worden verspreid. Alleen dan kan eenieder blijven zeggen: dit nooit meer!
Lees meer Lees minder
**Bold** _italic_
Uw emailadres wordt uitsluitend gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is alleen zichtbaar voor de redactie.
IP
Ik ben het niet met je eens. Want ik zie het als willen begrijpen hoe iemand in hemelsnaam zulke gruwelijkheden kan bedenken. Hoe iemand zo los van de werkelijkheid kan komen te staan en oo nog in staat is om een hele natie daarin mee te krijgen. Niet ieder zijn motieven om dit te lezen zullen even zuiver zijn, maar in opinie zou je dit ook kunnen lezen om te begrijpen, om signalen van rassenhaat vroegtijdig te herkennen en herhaling te voorkomen. Denk aan hoe profilers zich verdiepen in de gedachten- en belevingswereld van (serie)moordenaars...
Lees meer Lees minder
**Bold** _italic_
Uw emailadres wordt uitsluitend gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is alleen zichtbaar voor de redactie.
Sven de Groot
Dat is een cruciale denkfout, je haalt oorzaak en gevolg door elkaar. Hitler heeft geen hele natie meegekregen in zijn visie. Hitler zijn opvattingen was de algemene consensus in die periode. De communisten en hun puppetmasters (joden) belichaamden al het kwaad in de wereld, dat was het denkbeeld van heel veel Duitsers. Hoe hij ageerde tegen het verdrag van Versailles, dat was volkswoede bij monde van Hitler (maar het had ook een ander kunnen zijn). Hij was het product van de volksgeest, niet de oorzaak.
Lees meer Lees minder
**Bold** _italic_
Uw emailadres wordt uitsluitend gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is alleen zichtbaar voor de redactie.
Sven de Groot
Mijn nekharen gaan overeind staan van het willen verbieden van boeken, omdat de betreffende persoon denkt aan de goede kant te staan. Dat dachten de nazi's namelijk ook. Haatzaaiers, relzoekers, nepnieuwsverspreiders, complotdenkers & angstvoeders. Krachtige kwalificaties om mensen te dehumaniseren. En wat is de volgende stap? Na karaktermoord wellicht overgaan op moord? Als je de destijds breedgedragen uitingen van de volksgeest wil verbieden voor de huidige generatie, hoe zou men dan lering kunnen trekken uit het verleden? Leg dat maar eens uit. Hele curieuze recensie. Ik durf te wedden dat u het boek helemaal niet gelezen hebt. Niet erg want het is poepsaai, maar schrijf er dan geen stukjes over.
Lees meer Lees minder
**Bold** _italic_
Uw emailadres wordt uitsluitend gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is alleen zichtbaar voor de redactie.
Jeltje Rijks
Jan-Willem, ik was ook geschokt toen ik gister bij de Bruna op het station dit boek zo 'gewoon' tussen de andere boeken zag liggen. En dit is overigens iets anders dan dat ik zeg dat je de uitgave van dit boek had moeten blijven verbieden.
Ik wist niet hoe ik moest reageren. Als stille daad van verzet heb ik toen het boek 'The tattooist of Auschwitz' gekocht. Boodschap van dat boek is niet dat slachtoffers of overlevers van de holocaust helden zijn, maar wel dat liefde de belangrijkste menselijke eigenschap is die we moeten koesteren. En dan heb ik het niet over een 'soft skill', maar over 'liefde van beton'.

Graag wil ik met anderen nadenken over wat de meest constructieve en verstandige houding is in deze.
Lees meer Lees minder
**Bold** _italic_
Uw emailadres wordt uitsluitend gebruikt om mogelijk contact met u op te nemen naar aanleiding van uw bericht en is alleen zichtbaar voor de redactie.
Advertentie