The Flower Farm blijft palmolie stigmatiseren, maar alternatieve gewassen schaden de biodiversiteit meer

Activisme als groeimodel

The Flower Farm werd in 2019 opgericht met een duidelijke missie: ontbossing door palmolieproductie tegengaan. Waar oprichter Marcel van Wing het merk aanvankelijk positioneerde met uitspraken als ‘Eat plants, not palm’, werd die koers na tussenkomst van de Reclame Code Commissie (RCC) bijgesteld. De waakhond oordeelde in hoger beroep dat het merk consumenten op basis van onjuiste argumenten afkerig maakte van palmolie. Alle margarines op de Nederlandse markt bevatten namelijk gecertificeerde palmolie.

Inmiddels is het B Corp-gecertificeerde merk uitgegroeid tot een gevestigde speler in het margarineschap en verbreedt het de horizon naar de koekjessector. Volgens de producent proberen veel Nederlanders palmolie te vermijden. Jasper Spaargaren, chief marketing officer van The Flower Farm: ‘Met zo'n groot aandeel in het schap wordt het de boodschapper niet makkelijk gemaakt. Deze tool legt bloot hoeveel palmolie er nog in koekjes schuilt, en moet zo voor verandering zorgen.’

Efficiëntie versus ecologische waarde

In de wetenschappelijke wereld klinkt echter een heel ander geluid. Tropisch ecoloog Tijmen de Lorm deed vanuit Imperial College London onderzoek naar biodiversiteit op palmolieplantages. Hij legde in een recente uitzending van Dr. Kelder & Co op NPO Radio 1 uit dat voedselproductie de grootste bedreiging vormt voor de wereldwijde biodiversiteit en dat efficiënt landgebruik cruciaal is. Palmolie is ongeveer vier keer efficiënter per hectare dan de eerstvolgende optie, zonnebloemolie. De Lorm stelt dat het grootschalig vervangen van palmolie door andere gewassen die in de tropen groeien, zoals soja of kokosnoot, juist tot meer landbeslag en grotere schade voor de biodiversiteit zou leiden.

Geen nieuws

Ken Giller, hoogleraar plantproductiesystemen aan de Wageningen Universiteit, onderstreepte die verhoudingen, zo was al te lezen in een stuk over palmolie in Adformatie in 2020 (!). Oliepalmen leveren bijna 40 procent van alle plantaardige olie ter wereld, terwijl het gewas slechts 7 procent van de agrarische olie-oppervlakte inneemt. Op de juiste manier geteeld, geldt palmolie volgens Giller als de meest duurzame optie.

The Flower Farm-topmarketeer Spaargaren erkent die extreem hoge hectareopbrengst. Het gewas levert per hectare tot negen keer meer olie op dan andere gewassen, maar hij benadrukt dat opbrengst niet het enige criterium is. Voor zijn organisatie weegt zwaarder wáár het gewas groeit. Aangezien de uitbreiding van palmolie vooral in Zuidoost-Azië een historische aanjager van tropische ontbossing was, wil het merk voorkomen dat de vraag naar tropische oliën verder groeit. Spaargaren verduidelijkt dat zijn merk niet pleit voor een algehele vervanging door één ander gewas, maar laat zien dat palmolie in veel verwerkte producten niet noodzakelijk is.

De grens van certificering

Een belangrijk schuurpunt in de discussie blijft de waarde van het keurmerk van de Roundtable on Sustainable Palm Oil (RSPO). Zowel Solidaridad als Milieudeskundigen wijzen erop dat in Europese eindproducten vrijwel uitsluitend duurzaam gecertificeerde palmolie wordt gebruikt, waarmee ontbossing wordt tegengegaan.

Spaargaren brengt daar tegenin dat RSPO-certificering geen waterdichte garantie biedt. Volgens de meest recente cijfers is wereldwijd pas een vijfde van het totale palmolieaanbod gecertificeerd. Daarnaast hanteert het keurmerk historische kapgrenzen, waardoor plantages op voorheen gekapt land alsnog gecertificeerd kunnen worden.

Waar experts inzetten op verdere verduurzaming van de keten, kiest The Flower Farm bewust voor het volledig schrappen van het ingrediënt (met als gevolg dus een veelvoud aan benodigd landbouw-areaal). Met de nieuwe campagne eist de uitdager de rol van agendasetter op in de hoop fabrikanten tot koerswijzigingen te dwingen.