Marijn Roozemond (Sonicbrand): 'AI-muziek klinkt gratis, maar is dat niet'

De volgende blog is geschreven door Marijn Roozemond, partner bij Sonicbrand

Afgelopen vrijdag won auteursrechtenorganisatie GEMA haar zaak tegen AI-muziekplatform Suno.

De zaak draaide om zes nummers die bijna iedereen kent: Atemlos durch die Nacht, Rasputin, Forever Young, Big in Japan, de bekende hook uit Mambo No. 5 en Daddy Cool. GEMA stelde dat Suno zijn modellen met deze muziek had getraind, dat de werken in het model waren achtergebleven en vervolgens herkenbaar terugkwamen in de gegenereerde muziek.

De Duitse rechter ging daarin op de belangrijkste punten mee. Suno moet het gebruik van de muziek stoppen, openheid geven over de inkomsten die ermee zijn verdiend en schadevergoeding betalen. Hoe hoog die vergoeding wordt, moet nog worden vastgesteld.

Het is de eerste Europese rechterlijke uitspraak die specifiek over generatieve muziek-AI gaat. De uitspraak is nog niet definitief en Suno kan in beroep. Maar de richting is duidelijk: AI-muziek ontstaat niet zomaar uit het niets. Achter een track die binnen een paar seconden wordt gegenereerd, kan muziek zitten van makers die daar geen toestemming voor hebben gegeven en niet voor zijn betaald. Wat bijna gratis klinkt, kan dus alsnog een rekening hebben.

Alles is een remix

Niets is volledig origineel. Alles wat we maken, van films tot romans en van reclamejingles tot popsongs, bouwt voort op wat er al bestaat. Hiphop bouwde op samples, Led Zeppelin op oude blues, Star Wars op mythologie en westerns. Creativiteit is bijna altijd een combinatie van kopiëren, transformeren en combineren. De maker voegt er zijn eigen blik, smaak en vakmanschap aan toe. Zo ontstaat iets nieuws.

De bekende gedachte Everything is a Remix verklaart veel van hoe cultuur zich ontwikkelt. En roept een logische vraag op: als mensen leren door naar anderen te luisteren, waarom zou een AI-model dat dan niet mogen? Daar zit precies de spanning. Een muzikant gebruikt bestaande muziek als inspiratie. AI gebruikt bestaande muziek als trainingsmateriaal voor een commercieel product. Dat lijkt op elkaar, maar is niet hetzelfde.

Kan een AI eigenlijk inspiratie hebben? Of zit die nog steeds in de mens achter de prompt? Kan AI iets werkelijk oorspronkelijks creëren, of alleen nieuwe combinaties maken van wat al bestond? Zoals Hans Zimmer het scherp verwoordde: “AI is a snapshot of the past being sold as the future.” Een model kan het verleden herschikken. Maar betekenis, smaak en richting komen nog altijd van de maker.

De Suno-uitspraak geeft daar niet alle antwoorden op. Het is geen verbod op AI-muziek en ook geen definitief oordeel over iedere vorm van AI-training. De zaak ging over zes concrete composities. Maar het idee dat je beschermd werk onbeperkt kunt gebruiken omdat een algoritme het verwerkt, is wel een stuk moeilijker vol te houden.

Gebruiken is nog niet bezitten

Voor merken is dat geen theoretische discussie. De meeste AI-muziekplatforms geven je met een betaald abonnement het recht om hun output commercieel te gebruiken. Prima voor een interne video, een snelle socialpost of tijdelijke achtergrondmuziek. Maar ‘ik mag dit gebruiken’ is iets anders dan ‘dit is van mij’.

Een gebruiksrecht van het platform geeft nog geen zekerheid over de muziek waarop het model is getraind. Het betekent ook niet automatisch dat je auteursrecht hebt op wat eruit komt. Daarvoor blijft de menselijke creatieve bijdrage belangrijk. Wie heeft gecomponeerd, geselecteerd, gearrangeerd en bewerkt? En kun je dat ook aantonen?

Voor een losse socialpost is dat misschien niet zo spannend. Voor een sonic identity is het dat wel. Muziek die een merk herkenbaar moet maken, heeft pas echt waarde als je haar consequent kunt gebruiken, uitbouwen en beschermen. Als anderen min of meer hetzelfde kunnen genereren, of als onduidelijk is welke rechten eronder liggen, bouw je geen muzikaal merkbezit op. Dan heb je vooral een goedkope track.

De eerste grote AI-artiest moet misschien nog komen

Dat betekent niet dat AI geen plek heeft in muziekcreatie. AI kan helpen om sneller ideeën te onderzoeken, richtingen te testen en onverwachte combinaties te vinden. Het is een tool. En zoals bij iedere tool maakt de persoon achter de knoppen uiteindelijk het verschil.

Misschien moet de eerste echte grote AI-muziekartiest nog opstaan. Iemand die niet tienduizend uur saxofoon heeft gespeeld, maar wel tienduizend uur in Suno heeft gestoken. Niet omdat Suno zo bijzonder is, maar omdat die persoon er een eigen muzikale taal mee ontwikkelt.

Tot die tijd zie ik AI-muziek vooral de functionele laag vullen: snel, goedkoop en effectief als achtergrond of context. Daar is op zichzelf niets mis mee. Maar het is iets anders dan muziek die een merk onderscheidt, herkenbaar maakt en op lange termijn waarde opbouwt.

Voor merken maakt de uitspraak daarom één ding duidelijk: goedkoop genereren is niet hetzelfde als risicoloos gebruiken. Een licentie van een platform geeft nog geen zekerheid over de rechten in het onderliggende model. En ze maakt de muziek niet automatisch tot exclusief merkbezit.

De echte prijs van muziek zit niet alleen in het maken ervan. Ze zit ook in toestemming, herkomst en eigenaarschap. Wie herkenbaarheid wil opbouwen, heeft dus niet alleen een goede track nodig, maar ook een schone rechtenketen.