De Nederlandse rijksoverheid wil het gebruik van X aanzienlijk terugschroeven. Dat meldt de Volkskrant. Aanleiding is een intern ambtelijk memo waarin zorgen worden geuit over desinformatie, haatdragende uitingen en mogelijk strijdige inhoud op het platform.
Volgens de krant stellen topambtenaren dat X sinds de overname door Elon Musk in 2022 sterk is veranderd. In het memo wordt gewezen op afgenomen moderatie en aanpassingen aan het algoritme, die volgens de ambtenaren hebben geleid tot een toename van onder meer racisme, antisemitisme, discriminatie en misogynie
Wet- en regelgeving
De ambtenaren zouden concluderen dat het gebruik van X door de overheid moeilijk verenigbaar is met het uitgangspunt dat de overheid zich aan eigen wet- en regelgeving houdt en burgers niet blootstelt aan schadelijke of strafbare content.
De discussie volgt op een onderzoeksartikel van de Volkskrant naar berichten aan politici op X in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen. De krant meldde daarbij tientallen bedreigingen, gevallen van opruiing en haatzaaiende berichten te hebben aangetroffen. De krant analyseerde ruim 80 duizend X-berichten die waren geplaatst als reactie op landelijke politici in de verkiezingsweek. Zo’n 22 duizend berichten waren gericht op het kleineren, vernederen, intimideren of bedreigen van hen of anderen.
Afhankelijkheid van Big Tech
De discussie over X past in een bredere zorg binnen de Rijksvoorlichtingsdienst over de afhankelijkheid van grote technologieplatforms. In een interview met Adformatie zegt Ivar Nijhuis, directeur-generaal van de RVD en voorzitter van de Voorlichtingsraad, dat betrouwbaarheid voor overheidscommunicatie urgenter is geworden.
Volgens Nijhuis is de overheid voor betrouwbare informatievoorziening steeds afhankelijker geworden van anderen. Hij wijst daarbij op de invloed van Big Tech en de manier waarop platforms bepalen wat mensen wel en niet te zien krijgen. ‘Als mensen geen betrouwbare informatie meer krijgen over wat de overheid doet en waar de overheid mee bezig is, dan ondermijnt dat uiteindelijk het bestel dat we met elkaar hebben.’
Ook AI verandert volgens Nijhuis de positie van de overheid als directe bron van informatie. Waar burgers vroeger via Google vaak op rijksoverheid.nl terechtkwamen, krijgen zij nu steeds vaker eerst een door AI gegenereerd antwoord. Daarbij is niet altijd duidelijk of dat antwoord is gebaseerd op betrouwbare overheidsbronnen. Nijhuis noemt een test met de vraag wat er in een noodpakket moet zitten. Vier van de vijf genoemde rijksoverheidspagina’s bleken volgens hem niet te bestaan. De andere bron was een commerciële preppersite.
Meta weigert campagnes
Nijhuis ziet vergelijkbare problemen bij Meta. Volgens hem heeft de Rijksoverheid gesprekken gevoerd met het platform nadat Meta veel overheidscommunicatie als politieke communicatie was gaan aanmerken. Daardoor werden campagnes geweigerd. Nijhuis zegt dat hij daar ongemakkelijk van werd, ‘omdat Big Tech dan in feite gaat bepalen welke campagnes je als overheid wel en niet mag voeren.’
Volgens Nijhuis valt de praktijk inmiddels iets minder streng uit dan aanvankelijk leek, maar zijn campagnes rond opkomstbevordering voor de Tweede Kamerverkiezingen en campagnes rond discriminatie geweigerd. ‘Dat zijn geen onbelangrijke zaken.’
Crisiscommunicatie
Als het kabinet het ambtelijke advies overneemt, kan dat gevolgen hebben voor zowel de accounts van ministeries als die van bewindspersonen. Volgens de berichtgeving wordt overwogen om sommige accounts volledig stop te zetten en andere alleen nog in specifieke situaties te gebruiken, zoals bij crisiscommunicatie of internationale diplomatie.
Tegelijkertijd erkennen de ambtenaren volgens de Volkskrant dat een vertrek van X ook nadelen kan hebben, bijvoorbeeld doordat het kan worden gezien als een terugtrekking uit het publieke debat of omdat bepaalde doelgroepen moeilijker bereikbaar worden.
Ook Nijhuis wijst tegen Adformatie.nl op die spagaat. Volgens hem is het de taak van de overheid om begrijpelijke, toegankelijke en betrouwbare informatie bij zo veel mogelijk mensen te krijgen, maar is dat bereik moeilijk te realiseren zonder gebruik te maken van grote platforms. Toch kan bereik volgens hem niet langer het enige argument zijn. Betrouwbaarheid, privacy en gezondheid moeten volgens Nijhuis zwaarder worden meegewogen bij de keuze op welke kanalen de overheid aanwezig wil zijn.
Eigen platform overheid
De Rijksoverheid werkt daarom aan social.overheid.nl, een plek waar burgers kunnen controleren wat de overheid precies heeft gezegd, los van de grote sociale platforms. Volgens Nijhuis moet er naast sociale media een kanaal zijn waar burgers informatie rechtstreeks bij de bron kunnen checken.
Een definitief besluit van het kabinet over het gebruik van X wordt volgens de Volkskrant naar verwachting pas na de zomer genomen.
Reacties:
Om een reactie achter te laten is een account vereist.
Inloggen Abonneer nu