Hans Spekman: authentiek tot in de slobbertrui, maar bereikt hij zijn publiek wel?

Een kritische blik op wie zich in de schijnwerpers waagt: communicatie-expert Farah Nobbe en stijlstrateeg Sascha Bertus nemen in deze column een spraakmakende persoonlijkheid de maat. Van woord tot gebaar, van wel of geen das tot designertas, geen detail ontsnapt aan hun analyse. Want in communicatie telt alles en wie impact wil maken, moet alle registers bespelen. Deze keer ontleden zij het voorkomen van Hans Spekman, voorzitter van de FNV.

Sascha: geen toestemming nodig om zichzelf te zijn

Wie Hans Spekman niet kent en puur op de eerste indruk afgaat, zal in hem waarschijnlijk eerder het stereotype van een docent of maatschappelijk werker herkennen. Mij deed hij in eerste instantie denken aan mijn vroegere docent handenarbeid. Alles behalve de politicus die hij lange tijd was als partijvoorzitter van de PvdA. In die tijd schreef ik in mijn boek Verpak je Succes al over hem als ‘een politicus met lak aan conventies, te zien aan zijn handelsmerk: de slobbertrui’.

Op Prinsjesdag van dit jaar bleek Hans Spekman nog even authentiek en onveranderd.

Waar iedereen met respect voor traditie en etiquette in een passende outfit verscheen, kwam Hans Spekman aanlopen in een kraagloze oranje blouse met daaronder een verwassen jeans. Nu in de rol van vakbondsvoorman, hij is inmiddels voorzitter van de FNV.

Op sociale media bleven de reacties niet uit en ook in de talkshows kreeg hij het nodige commentaar. En toch: Spekman verblikte of verbloosde niet en vertelde enthousiast dat zijn vrouw de blouse zelf had gemaakt. Om vervolgens weer naar de inhoud van zijn verhaal terug te keren.

Ik bleef achter met deze vraag: Kun je een kledingkeuze totaal ongepast vinden en tegelijkertijd ook enorm respect hebben voor iemand die zo enorm zichzelf is en daarbij ook al jaren een consistent beeld neerzet?

Deze uitspraak is zeker op Hans Spekman van toepassing: The highest form of peace is having no desire to be seen, validated or understood by anyone.

Misschien is dat zijn echte handelsmerk: hij vraagt geen toestemming om Hans Spekman te zijn.

Wat kun je daarvan leren:

Spekman is authentiek, herkenbaar en al jarenlang uitzonderlijk consistent. Zijn appearance laat zien dat je niet aan bepaalde normen en verwachtingen hoeft te voldoen om professioneel succesvol te zijn. Het beeld dat de mensen die over jouw carrière beslissen van jou hebben, moet je positie wel ondersteunen. Toets daarom welk beeld je oproept als je zelf niet in de ruimte bent. Werkt dat beeld voor je, blijf dan vooral consistent. Zo niet, pas het aan zonder jezelf te verliezen.

Farah: gewoon recht door het midden

Als er iemand ‘gewoon’ genoemd kan worden, dan is het wel working-class hero Hans Spekman. Hij trekt gewoon aan wat hij wil. Hij praat gewoon zoals hij wil: ‘Superstom! Je zit gewoon te liegen! Los het lekker zelf op!’ En hij staat als FNV-voorman voor de ‘gewone mens’, die in zijn wereldbeeld verwikkeld is in een voortdurend en groots gevecht met de grote vijand ‘de overheid’ en de bijna net zo grote vijand ‘de werkgever’.

Wat opvalt in zijn uitstraling, is zijn ijzerenheinigheid. Hij was altijd, in alles, een man van het volk en hij blijft een man van het volk. Aanpassen of politieke spelletjes doet hij niet aan. En in deze wereld, waarin alles gespind en opgepoetst wordt, is authenticiteit goud.

De vraag is daarbij wel of Spekman de huidige leefwereld van zijn publiek nog steeds voldoende begrijpt om relevant te zijn. Zoals Aristoteles al stelde: om te kunnen overtuigen moet de manier waarop je spreekt passen bij wie je bent én bij het karakter van je publiek.

Dat eerste, zo constateerden we al, zit wel snor. Dat tweede, de ander echt begrijpen, is ingewikkelder. Hoe goed snapt Spekman de ontzuilde, gepolariseerde leefwereld van zijn luisteraars nog? En lukt het hem om in deze aandachtseconomie afgehaakte mensen te bereiken? Als je naar de huidige staat van de linkse beweging kijkt, is er reden om daar somber over te zijn.

Maar als het hem lukt om niet alleen trouw te blijven aan zijn eigen wereld, maar zich ook te verbinden met de werkelijkheid van zijn publiek, kan hij opnieuw recht door het midden.

Wat kun je daarvan leren:

Dicht bij jezelf blijven is goud, mits je omgeving merkt dat je hen en hun leefwereld echt begrijpt en doorgrondt. Anders beland je al snel in het bakje: ‘Die snapt het niet.’