Justine Passera: 'Om de juiste snaar te raken, moet je eerst anders leren kijken'

Deze week is Justine Passera, Marketing & Communicatie Manager bij leiderschapsinstituut de Baak (klant van Dawn en HPB | Het PR Bureau), curator van Random Pic(k) of the Day for a Week.

Vijf dagen lang deelde zij haar inspiratie op de LinkedIn-pagina van Adformatie, à één bijdrage per dag.

Passera over haar week: 'Om de juiste snaar te raken, moet je eerst anders leren kijken. Ik ga jullie deze week meenemen in momenten, manieren en voorbeelden die mij anders doen kijken in het leven of in mijn werk.'

Hier haar 5 bijdragen van de week:

1. 'Door je anders tot een vraagstuk te verhouden, ontstaan nieuwe mogelijkheden'

'In ons vak zijn we continu op zoek naar dat ene interessante en verrassende inzicht. We analyseren, onderzoeken en vragen ons een slag in de rondte. En dan is er de (writers) block. Soms is er even geen hersenspinsel waar je op door kunt. En dan is de verleiding groot: AI, prompt erin en hop daar is een lijst met ideeën.

Handig? Absoluut. Maar écht nieuwe ideeën ontstaan hier niet uit. Die ontstaan bij mij juist door hersenspinsels op de loop te laten. Een ouderwets, maar bewezen instrument om de hersenen te laten kraken zijn de Oblique Strategies (schuine strategieën) van Brian Eno en Peter Schmidt. Zij ontwikkelden een set kaarten, er zijn ook websites met digitale kaarten, om creatieven, schrijvers, muzikanten en artiesten door een creatieve blokkade heen te helpen. Onder anderen David Bowie en Coldplay gebruikten de methode. And look how that turned out 😉.

Op iedere kaart staat een opdracht gericht om je denkpatroon te verstoren en om je issue/vraag/idee/situatie door een andere bril te bekijken. Door je anders tot je vraagstuk te verhouden, ontstaan nieuwe mogelijkheden.

Een paar favorieten:

Once the search is in progress, something will be found

When in doubt, tidy up

Go outside. Shut the door

What are you really thinking about just now?

Work at a different speed

Use an old idea

From nothing to more than nothing

AI en prompting zijn ontzettend nuttig, maar ik geloof dat de meest verrassende ideeën nog altijd ontstaan uit ons eigen brein. Dus trek eens een kaartje in plaats van een prompt in te voeren. Volgens Erik Scherder is de hersenactiviteit ook nog eens goed voor je!'

2. Ideeën die simpel lijken, maar geniaal zijn – '‘Niemand is een binnenmens’ van Bever is daar voor mij een mooi voorbeeld van'

Je kunt als outdoormerk steeds preciezer definiëren wie de buitenmens is en wat hem/haar drijft. Wandelaars, kampeerders, bergbeklimmers, de echte diehards. Maar als je wilt groeien, kun je ook de vraag omdraaien. Misschien is niet iedereen een buitenmens, maar niemand is een binnenmens.

Met één andere gedachte is het merk opeens voor iedereen.

Het klinkt bijna té logisch. Maar ik durf te wedden dat er behoorlijk wat denkwerk aan voorafging. Dat vind ik de kracht van een goed idee. Wanneer het lijkt alsof het altijd al zo logisch was.

In mijn eigen werk zoek ik ook naar die eenvoud. Hoe complex een vraagstuk ook is, uiteindelijk probeer ik het terug te brengen tot de essentie. Als je die te pakken hebt, dan lukt het om krachtig en helder te communiceren.

Ik denk dat dit ook de kracht van ‘Stop. Dat geeft ruimte.’, waarmee we een zilveren Effie wonnen, is. Toen Dawn, ons reclamebureau, met dit idee kwam, waren we direct enthousiast vanwege de eenvoud, breedte en kracht van het concept. Vier woorden die een heel eenvoudig inzicht vangen, maar tegelijkertijd ruimte laten voor heel veel verschillende verhalen en betekenissen.

Misschien is dat wel de kunst. Lang genoeg zoeken tot je iets vindt dat je heel simpel kunt vertellen.'

Radiospot ‘Niemand is een binnenmens’ https://youtu.be/WM2WNVtB7IY?si=x2lRws5WDcQHTDDV

Zomercommercial https://youtu.be/kTi6kWorlIs?si=l8lL5WZSabae-eEN

3. Kijk zonder iets te willen zien – 'Volgens hem is de klimaatcrisis is niet alleen een ecologische crisis, maar ook een crisis van geest en ziel'

'Kijk iedere dag tien minuten naar iets wat niet door mensen is gemaakt. Niet analyseren, benoemen of beoordelen. Alleen kijken'

‘Twee jaar geleden bezocht ik voor mijn werk Springtij waar ik een keynote van ecoloog en filosoof Matthijs Schouten bijwoonde. Zijn toespraak liet me op een andere manier naar de klimaatcrisis kijken.

Volgens hem is de klimaatcrisis is niet alleen een ecologische crisis, maar ook een crisis van geest en ziel. In onze westerse cultuur zijn we de natuur steeds meer gaan zien als iets buiten onszelf. Terwijl we er onderdeel van zijn.

Matthijs Schouten introduceerde voor mij het begrip ‘interzijn’. Niets bestaat op zichzelf, alles bestaat dankzij al het andere. Dat moet je volgens hem niet alleen begrijpen, maar vooral ervaren. Daarvoor gaf hij een oefening die me is bijgebleven: kijk iedere dag tien minuten naar iets wat niet door mensen is gemaakt. Niet analyseren, benoemen of beoordelen. Alleen kijken.

Op Terschelling probeerde ik het. Ik keek langere tijd naar een stuk heide met een paar bomen. Eerst zag ik vooral een mooi uitzicht. De heide, het groen, vogels en insecten die voorbij kwamen. Maar hoe langer ik keek, hoe meer ik zag. Niet langer losse bomen, planten en dieren, maar een systeem waarin alles met elkaar samenhangt en samenwerkt.

En ergens ging kijken over in verwonderen.

Misschien ontstaat betrokkenheid niet alleen door meer te weten, maar ook door opnieuw te leren verwonderen. Feiten kunnen overtuigen, maar ergens verbinding mee voelen, kan iets [anders] in beweging zetten.'

4.  Wat als we meer dan één bril hebben? – 'Lekker ‘râler’ (mopperen), zoals de Fransen dat als geen ander kunnen. Heerlijk'

‘Ik ben half Frans en half Nederlands. Een product uit twee landen. Frankrijk noemt Nederland gekscherend ‘l’autre pays du fromage’, het andere land van de kaas. En hoewel beide landen bekendstaan om hun kazen, en ik hier erg van kan genieten, verschillen ze wel van elkaar.

Een mooi voorbeeld daarvan zag ik een paar jaar geleden toen we bij een Franse vriendin en haar gezin logeerden. ’s Ochtends waren de kinderen als eerste wakker. Haar zoon riep mijn kinderen naar de koelkast, haalde er een camembert uit en bood ze een stuk aan.

Mijn kinderen gruwelden. Ze dachten dat hij een grap met ze uithaalde. In zijn wereld bood hij zijn gasten gewoon iets lekkers aan.

Dezelfde camembert, dezelfde situatie, twee totaal verschillende interpretaties.

Als Frans-Nederlandse hang ik daarom een beetje tussen twee werelden. Wat voel ik me nu meer? En ben ik eigenlijk wel dezelfde persoon als ik Frans spreek of als ik Nederlands spreek?

In Frankrijk merk ik dat er een andere kant van mijn vocabulaire naar boven komt. Met Fransen kan ik gerust een kwartier praten over wat zij in een restaurant hebben gegeten, hoe het bereid was, of het wel een goed seizoen voor de ingrediënten is en natuurlijk wat eraan mankeerde. Lekker ‘râler’ (mopperen), zoals de Fransen, en ikzelf misschien wel, dat als geen ander kunnen. Heerlijk.

Als ik eerlijk ben dan druk ik me anders uit in het Frans. Kleurrijker misschien, passievoller ook. En soms heb ik het idee dat ik daardoor ook door een andere bril kijk.

Dus wat als mensen veel meer contextafhankelijk zijn dan we denken? Dat doelgroepen geen vaste optelsom zijn van kenmerken maar dat de context sterk bepaalt welke kant van iemand naar boven komt en welke betekenis iemand daar aan geeft?

Dat vind ik een fascinerende gedachte. Misschien hebben we wel meer dan één bril.

Bij het maken van keuzes is het daarom goed om te bedenken welke bril je op hebt.'

Toegift: de Franse acteur Bernard Blier vertelt in onderstaande commercial uit 1987 droogjes dat het doosje Président Camambert, waar hij reclame voor maakt, wel leeg is, omdat hij trek had en de kaas perfect 'à point' (rijp) was.

5. De controle loslaten – 'Onderweg kreeg ik een melding: er was een enorme zonnevlam van de zon vertrokken. Ik vroeg onze gids wat dat betekende. Hij werd wildenthousiast'

‘En zo is het alweer vrijdag. Mijn laatste bijdrage. Ik had nog genoeg ideeën, maar uiteindelijk komt alles voor mij samen bij één woord dat ik bij de Baak heb leren waarderen: ruimte.

Bij de Baak draait het om ontwikkeling van mensen. Ruimte staat daarin centraal. Ruimte om stil te staan, te onderzoeken, te groeien en anders te kijken.

Maar ruimte gaat voor mij ook over iets anders. Over controle loslaten. Over openstaan voor wat je niet had kunnen bedenken. Dit leerde ik tijdens een [de] Baak-training, maar moest ik echt toepassen tijdens mijn trip naar Tromsø (Noord-Noorwegen) afgelopen januari.

Een vriendin en ik droomden er allebei al jaren van om het noorderlicht te zien. Dus we hadden ons minutieus voorbereid. We kozen dagen rond nieuwe maan, installeerden meerdere trackingapps en verdiepten ons in aardmagnetische Kp-indexen, Bz-waardes (die de noord-zuidrichting van het magnetisch veld van de zonnewind aangeeft, red.) en bewolking. Alles om onze kansen te vergroten. Want het moest in vier dagen gebeuren.

De behoefte aan controle over dit natuurfenomeen was enorm, maar onmogelijk. Ik moest dit loslaten.

De eerste avond reden we uren richting de Finse grens. Tussen de wolken door zagen we een beetje groen aan de hemel. Mooi, maar nog niet het spektakel waarop we hoopten.

Onderweg kreeg ik een melding: er was een enorme zonnevlam van de zon vertrokken. Ik vroeg onze gids wat dat betekende. Hij werd wildenthousiast. Dit kon iets heel bijzonders worden! Alleen temperde hij ons enthousiasme omdat het doorgaans een drietal dagen duurt voordat zo'n uitbarsting effect heeft op aarde. Tegen die tijd zouden wij alweer thuis zijn.

Daar ging onze zorgvuldig opgebouwde hoop.

Op dag 2 was het toch raak! De zonnevlam was ongekend snel naar aarde gewaaid en we werden getrakteerd op een grandioos spektakel. De hemel kleurde groen, rood, paars en blauw en danste eindeloos. Of nou ja, totdat we bevroren waren…

Dat we dagen (lees weken of maanden) in spanning hebben gezeten en we toch de controle los moesten laten, omdat we het nou eenmaal niet konden controleren, maakte de ervaring des te waardevoller.

Als je de controle loslaat en de ruimte voelt, ontstaat er iets nieuws. Niet alleen met natuurfenomenen maar ook in gesprekken, plannen of moeilijke situaties is het waardevol om de ruimte kans te geven op nieuwe blikken.

Dat is voor mij de rode draad van deze week. Anders kijken vraagt soms (vaak?) dat je je vaste denkpatronen doorbreekt, je aannames omdraait of door een andere bril kijkt.

Ruimte faciliteert dit alles.'

In de week van 19 oktober – Random Pic(k) Of The Day For A Week verschijnt tweewekelijks – is Eva Zahrawi Ruiz,  marketing, brand & transformation executive 'guiding organizations (including agencies) through periods of change' van The 2nd Half (en voorheen o.a. CMO Vodafone en ADCN-bestuurslid), curator van #RPOTDFAW.