Overslaan en naar de inhoud gaan

Geparodieerd worden in GTA VI: een kans of risico voor merken?

In GTA VI komen geen echte merken voor, alleen parodieën. Toch haken échte merken aan op de marketing. Matthieu Lamoureux praat je bij.
GTA VI merken
Rockstar Games adverteert in de VS voor merken die alleen in GTA bestaan.
© Compilatie van social media

Burger Shot, Pfister, Kowalski, Weazel News… GTA heeft altijd de draak gestoken met grote merken. Maar voor de lancering van GTA VI haalt Rockstar Games die satirische dubbelgangers van het scherm en zet ze in de straten van Miami. Gratis exposure, merkrisico of activatiekans?

GTA VI verschijnt op 19 november en telt nu al meer dan 10 miljoen pre-orders. Volgens eerste schattingen van Sensor Tower is dat goed voor ruim 1 miljard dollar omzet, tegenover een geschat productiebudget van 1,5 miljard dollar. Tientallen miljoenen spelers zullen er de komende maanden, en waarschijnlijk jaren, honderden uren in doorbrengen. Qua bereik en aandachtstijd kunnen maar weinig media ter wereld daaraan tippen.

Toch kan geen enkel merk er ruimte in kopen. “Alle merken zijn verzonnen,” aldus Strauss Zelnick, CEO van Take-Two, het moederbedrijf van Rockstar Games. Een gedurfde keuze, want games zijn inmiddels een advertentiemedium als alle andere. Voetbalgames als EA Sports FC staan vol echte merken (kitsponsors, shirtsponsors, boarding langs het veld…), racegames pronken met gelicentieerde modellen en talloze mobiele games draaien op advertenties. Grand Theft Auto laat die inkomsten liggen om zijn vrijheid van toon en zijn eigenheid te beschermen.

Toch zitten er wel merken in GTA: parodiemerken. Ruim honderd bekende wereldmerken worden in GTA VI op de hak genomen, met de bijtende humor die het handelsmerk van de serie is. Merken kopen zich niet in de game in. Ze belanden er toch in.

In 2026 stappen de parodiemerken van GTA uit het scherm

Om GTA VI te promoten, trekt Rockstar de satire nog verder door. Voor het eerst stappen zo’n dertig “echte nepmerken” uit de game en komen ze in allerlei vormen tot leven in de echte wereld. In Wynwood, een wijk in Miami, kocht Rockstar Games de interactieve IKE-kiosken van de stad in. Dat zijn digitale touchscreenzuilen op de stoep, die normaal gesproken de weg wijzen en lokale winkels en buurtevenementen tonen. Langs NW 2nd Avenue rouleren er zo’n vijftien nepadvertenties op, elk ondertekend met “Vice City” en een QR-code, en elk met een dubbelzinnige tagline zoals je die van de serie kent. Op straatmeubilair dat bedoeld is om voorbijgangers te informeren, was de grens tussen echte en nepreclame nog nooit zo dun.

GTA VI merken
Rockstar Games heeft hele nepvestigingen van zijn merken gebouwd
© Compilatie van social media

Naast buitenreclame kun je deze merken ook echt beleven. Burger Shot (Burger King) en Cluckin’ Bell (KFC, Taco Bell) serveren echte burgers en echte gefrituurde kip in het Kaseya Center, de thuisbasis van NBA-team Miami Heat. Pißwasser (Budweiser) en Patriot worden echt getapt in bars in de stad. Gratis Freebee-shuttles rijden rond in de kleuren van Weazel News (Fox News), en echte Grotti’s, Pegassi’s en Progens (Ferrari, Lamborghini, McLaren) cruisen door Miami Beach met “Leonida”-kentekenplaten.

Buitenreclame, eten, drinken, vervoer, auto’s… Tot nu toe zijn ruim 25 van deze parodiemerken naar de echte wereld gehaald, elk met een eigen mediaplan. Alle activaties heb ik bijgehouden in mijn complete tijdlijn van de GTA VI-campagne. Ook Nederland ontsnapte er niet aan: van de Ziggo Dome en snelwegmasten tot Westfield Mall of the Netherlands nam GTA VI de buitenreclame over.

Het vermengen van echt en virtueel, en het spelen met de popcultuur waar deze merken deel van uitmaken, vormt de kern van de marketingstrategie van Rockstar Games. Dat leg ik uit in Heeft GTA VI echt reclame nodig?

Gratis exposure of merkrisico?

Voor de geparodieerde merken is dat geen theoretische vraag. Enerzijds is de exposure enorm, en ze hebben er niets voor betaald. Herkenbaar zijn in GTA bewijst dat een merk deel uitmaakt van de popcultuur. Elke speler die glimlacht om Burger Shot, denkt in zekere zin aan Burger King. Anderzijds is de context allesbehalve brand safe. In GTA leven deze merken in een wereld van misdaad, geweld en seksuele satire.

Zolang het binnen de game bleef, was de grens redelijk helder. Maar dan draait er een nep-koffieadvertentie met een man met ontbloot bovenlijf (Lucaccino, oftewel Nespresso) op echte schermen in Miami. Of een juwelenparodie vol platte toespelingen (Kowalski, oftewel Swarovski, met de tagline “Suddenly you are big enough”), een paar straten van de echte winkels. Dan wordt de verwarring tussen parodie en merk wel heel reëel.

Wat moeten de betrokken merken (niet) doen?

Tegenover hun parodiedubbelganger hebben merken vier opties.

1. Rockstar aanklagen? Waarschijnlijk de slechtste optie

Op papier zouden sommige merken in de verleiding kunnen komen om terug te slaan. Meeliften, denigrering, imagoschade: aan argumenten geen gebrek. Maar parodie geniet sterke juridische bescherming, zeker in de VS, en de jurisprudentie valt zelden uit in het voordeel van eisers. Lindsay Lohan, die Take-Two ervan beschuldigde haar in GTA V te karikaturiseren, verloor haar zaak. AM General, de maker van de Humvee, verloor van Activision, dat zijn voertuigen in Call of Duty liet zien. Bovenal riskeer je de woede van miljoenen spelers als je de meest verwachte game uit de geschiedenis aanpakt, en geef je de parodie tien keer meer zichtbaarheid. Het Streisand-effect is dan gegarandeerd.

2. De karikatuur volledig negeren

Daar heeft vrijwel elk groot geparodieerd merk voor gekozen, en niet zonder reden. Zwijgen kost niets, brengt geen juridisch risico met zich mee en voorkomt dat je een soms gênante karikatuur publiekelijk bevestigt. Het houdt ook afstand tot een game voor volwassenen in een gewelddadige wereld, iets waar familie- en luxemerken veel waarde aan hechten. Maar negeren betekent ook dat je de parodie haar eigen versie van jouw merkverhaal laat vertellen aan miljoenen spelers, en dat je een wereldwijd cultureel gesprek misloopt. Het is een defensieve strategie, geen winnende.

3. Met zelfspot terugknipogen

Het is de minst gebruikte optie, en misschien wel de interessantste. Zonder officieel met de game samen te werken, kan een merk laten zien dat het zijn parodie heeft opgemerkt en erom kan lachen: een social post, een reactie op een speler, een knipoog in een campagne… De kosten zijn minimaal, het earned-mediapotentieel aanzienlijk, en het merk wint sympathie bij een jonge doelgroep die het vaak moeilijk bereikt. De uitdaging is de juiste toon: luchtig blijven en spelers voor je winnen, zonder je achter de wereld van de game te scharen.

4. Er volledig in meegaan

Anderen kozen precies het tegenovergestelde. E11EVEN, de bekendste nachtclub van Miami, wordt in de game geparodieerd als NINE1NINE en omarmde die dubbelganger. Op 6 november veranderde de club voor één avond fysiek in NINE1NINE, met rapper Flo Rida, “ter ere van GTA VI”. De eigenaar van het W South Beach accepteerde 650 duizend dollar om het hotel tijdelijk om te dopen tot “Y Hotel”, de satirische versie uit Vice City. In plaats van de parodie te ondergaan, kapen deze merken haar bekendheid en profiteren ze ervan. Ze maken van exposure waar ze nooit om vroegen een mediastunt, en laten zien dat ze genoeg humor hebben om erom te lachen. Het is de sterkste optie, maar die past niet bij elke merkpositionering: een nachtclub in Miami kan het zich veroorloven, een juwelier of een mediaconcern veel minder.

Een les in loslaten voor elk merk

GTA VI laat iets zien wat veel adverteerders vergeten: merken hebben hun culturele aanwezigheid en weerklank nooit volledig in de hand. Ze kunnen advertentieruimte kopen, maar niet bepalen hoe de popcultuur zich hen toe-eigent. Geparodieerd worden in de meest verwachte game aller tijden is de ultieme erkenning. Wat je ermee doet, is een kwestie van marketingstrategie.

Goed om te weten: GTA VI bevat 94 parodiemerken die de draak steken met 110 echte merken, en Rockstar Games heeft er 28 naar de echte wereld gehaald. De koppelingen weerspiegelen hoe pers en spelers ze lezen. Rockstar Games noemt de echte merken nooit.

Matthieu Lamoureux, redacteur van marketingblog LLLLITL en Strategy Director bij Jellyfish Amsterdam, onderzoekt wat de meest verwachte game ooit betekent voor de marketinggame van wereldmerken.

Advertentie

Reacties:

Om een reactie achter te laten is een account vereist.

Inloggen Abonneer nu

Melden als ongepast

Door u gemelde berichten worden door ons verwijderd indien ze niet voldoen aan onze gebruiksvoorwaarden.

Schrijvers van gemelde berichten zien niet wie de melding heeft gedaan.

Advertentie
Expert
Gastblog Adformatie
Advertentie

Bevestig jouw e-mailadres

We hebben de bevestigingsmail naar %email% gestuurd.

Geen bevestigingsmail ontvangen? Controleer je spam folder. Niet in de spam, klik dan hier om een account aan te maken.

Er is iets mis gegaan

Helaas konden we op dit moment geen account voor je aanmaken. Probeer het later nog eens.

Word lid van Adformatie

Om dit topic te kunnen volgen, moet je lid zijn van Adformatie. 15.000 vakgenoten gingen jou al voor! Meld je ook aan met een persoonlijk of teamabonnement.

Al lid? Log hier in

Word lid van Adformatie

Om dit artikel te kunnen liken, moet je lid zijn van Adformatie. 15.000 vakgenoten gingen jou al voor! Meld je ook aan met een persoonlijk of teamabonnement.

Al abonnee? Log hier in