Het is 25 jaar geleden dat journalist Wouter Klootwijk de term plofkip lanceerde in een ‘kookrubriekje in de Volkskrant’, zoals hij dat zelf noemde. Klootwijk had er geen activistische bedoelingen mee, maar beschreef er een kip mee die ‘van niks in zes weken tot 2 kilo dik groeit’.
Elf jaar later stofte Wakker Dier de term af, zoals het een paar jaar daarvoor ook had gedaan met de term kiloknaller, het woord dat in de jaren negentig werd gebruikt voor stuntaanbiedingen van vlees. Wakker Dier reframede dit tot het symbool voor dierenleed door lage prijzen in de veehouderij.
Na de kiloknaller deed de plofkip deed zijn werk. Binnen enkele jaren werd het een algemeen bekend begrip en groeide het uit tot Woord van het Jaar 2012 van Onze Taal. Bovendien zorgde de campagne dat de plofkip uit de supermarkt verdween.
Dat succes had gevolgen; waar anderen een huisstijl hebben in kleurgebruik of typografie heeft Wakker Dier dat inmiddels in samengestelde zelfstandige naamwoorden.
Om eerlijk te zijn, het zijn wat slappe aftreksels Zo muntte het een paar jaar terug de term sloopmelk, niet iets waar we het allemaal over hebben. Volgens Coosto, dat kijkt waarover mensen ‘praten’ op sociale media, werd sloopmelk het afgelopen jaar 174 keer gebruikt op de socials. Plofkip kwam in dezelfde periode uit op ongeveer 1.600 vermeldingen.
Hoe dat komt is wel duidelijk. Plofkip werkt omdat het woord direct iets doet. Je ziet een opgezwollen kip voor je. Het woord legt zichzelf uit. Hetzelfde gold uiteindelijk voor kiloknaller. Je hoeft er geen handleiding bij te lezen.
Bij sloopmelk wordt het al ingewikkelder. Wat wordt er precies gesloopt? De koe? De boerderij? De biodiversiteit? De melk zelf ziet er in ieder geval nog verrassend intact uit.
Vandaag presenteerde Wakker Dier zijn nieuwste vondst: vleesdrammen. Dit moet uitdrukken dat supermarkten voortdurend vlees onder de aandacht brengen met aanbiedingen, schappen vol vleesproducten en magazines vol vleesrecepten. De consument mag van goede wil zijn om minder vlees te eten, maar komt overal verleidingen tegen.
Wakker Dier schrijft dat het de term heeft ontleend aan consumptiesocioloog Hans Dagevos die het bedacht als variatie op ‘eetdrammen’ van het Voedingscentrum.
Dat had het wat mij betreft beter niet kunnen doen. Beide woorden roepen geen beelden op in mijn hoofd. Eerst moet iemand uitleggen wat ermee wordt bedoeld. Daarna moet je onthouden wat ermee werd bedoeld. En pas dan kun je het zelf gaan gebruiken. Dat is best veel werk voor één woord.
Misschien moet de organisatie toch nog eens overwegen of het geen andere woorden of beelden moet gaan gebruiken. Slogans die associaties bij me oproepen in plaats van ergernis over bedachte woorden die me weinig zeggen.
Of zoals Wakker Dier het zelf zou zeggen: stop het woorddrammen met framevondsten en verzinslogans.
Reacties:
Om een reactie achter te laten is een account vereist.
Inloggen Abonneer nu