Frisdranklobby en gezondheidsfondsen botsen over suikertaks

Op 3 maart kwam naar buiten dat Nederlandse jongeren gemiddeld 9,5 glazen suikerhoudende dranken per week drinken. De helft komt zelfs uit op 16,5 glazen. Dat bleek uit onderzoek onder 12- tot 16-jarigen van de Vrije Universiteit Amsterdam, GGD Amsterdam en Ipsos I&O. Diena Halbertsma, woordvoerder van De Gezonde Generatie, greep het nieuws aan om de Tweede Kamer op te roepen om te kiezen voor een slimme suikertaks. ‘Jongeren geven zelf aan dat als suikerhoudende dranken duurder zouden zijn, ze het minder of zelfs helemaal niet zouden kopen.’

FWS: ‘We halen onze doelen’

In reactie op het onderzoek kwam de vereniging Frisdranken, Waters, Sappen (FWS), de belangenvereniging van de branche, met een persbericht. Daarin werd benadrukt dat producenten de afgelopen jaren al grote stappen hebben gezet. Volgens directeur Robert Seegers hebben leden sinds 2012 het aantal calorieën in hun producten met ruim 41 procent verminderd. Daarmee zouden de doelen uit het Nationaal Preventieakkoord ruimschoots zijn gehaald.

Tegelijkertijd stelt de sector dat frisdranken slechts een deel van het probleem vormen. Op basis van cijfers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) zou frisdrank gemiddeld verantwoordelijk zijn voor ongeveer 15 procent van de totale suikerinname. Daarom pleit FWS voor een brede aanpak van suikerconsumptie in plaats van een extra belasting op frisdranken alleen.

‘15 procent zegt niet alles’

Volgens De Gezonde Generatie, een initiatief van 23 gezondheidsfondsen, geeft dat beeld echter een vertekend beeld. Woordvoerder Diena Halbertsma wijst erop dat het genoemde percentage betrekking heeft op de totale suikerinname in een gemiddeld dieet, inclusief producten zoals fruit en zuivel.

‘Die leveren naast suikers ook belangrijke voedingsstoffen zoals vezels, eiwitten en vitamines,’ zegt Halbertsma. ‘Suikerhoudende dranken leveren vooral vrije suikers zonder voedingswaarde en zijn dus niet nodig.’

Volgens onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam, uitgevoerd samen met GGD Amsterdam en Ipsos I&O, drinken Nederlandse jongeren gemiddeld 9,5 glazen suikerhoudende dranken per week. De helft komt zelfs uit op gemiddeld 16,5 glazen per week. Wie meer dan zeven glazen per week drinkt, loopt aantoonbaar extra risico op gezondheidsproblemen zoals overgewicht, obesitas en diabetes type 2.

Marketing en beschikbaarheid

De Gezonde Generatie wijst ook op de rol van marketing en distributie. Volgens de organisatie besteden voedingsbedrijven jaarlijks ongeveer 1,6 miljard euro aan reclame, waarvan zo’n 80 procent aan ongezond eten en drinken. Daarnaast zou het aantal supermarkten en fastfoodlocaties rond scholen de afgelopen jaren flink zijn toegenomen. ‘Jongeren worden continu verleid tot ongezonde keuzes,’ zegt Halbertsma. ‘Suikerhoudende dranken zijn goedkoop, overal verkrijgbaar en sterk zichtbaar via promoties en reclame.’

Discussie over effectiviteit

Over de effectiviteit van een specifieke suikertaks verschillen de partijen eveneens van mening. FWS stelt dat een belasting op frisdranken alleen onvoldoende effect zal hebben. De brancheorganisatie zegt daarom de voorkeur te geven aan een bredere suikertaks op basis van suikergehalte in zowel eten als drinken.

De Gezonde Generatie steunt zo’n brede aanpak ook, maar vindt dat maatregelen niet hoeven te wachten tot de geplande invoering in 2030. Volgens de organisatie kan een gerichte belasting op suikerhoudende dranken al in 2027 worden ingevoerd. ‘Waarom zouden we nog vier jaar wachten?’ zegt Halbertsma. ‘Een slimme suikertaks kan producenten eerder stimuleren om gezondere dranken te ontwikkelen en consumenten helpen om betaalbare, gezondere keuzes te maken.’

De discussie raakt daarmee niet alleen aan volksgezondheid, maar ook aan marketing en positionering. Waar de industrie wijst op productinnovatie en reformulering, leggen gezondheidsorganisaties de nadruk op prijsprikkels, zichtbaarheid en de invloed van marketing op consumentengedrag.