Ontslagen? Van harte!

Ik ben ontslagen. Niet recent, maar aan het begin van mijn loopbaan ben ik invited off the train, zoals de Britten zeggen. Een vriendelijke maar dringende suggestie om een andere baan te gaan zoeken. Het was ook duidelijk dat ik niet meer bij het bedrijf paste. Ik had te vaak andere ideeën dan mijn werkgever en de plannen die ik had, vonden zij dan weer niet leuk. Het bedrijf paste blijkbaar ook niet meer bij mij.

Ik kreeg wat mee en werd nog een laatste keer gefêteerd. Succes en tot ziens!

Achteraf begrijp ik het volledig. Maar op dat moment voelde het als een klap. Al snel dacht ik, als ik het zo goed weet, moet ik het ook maar gaan doen. Ik startte FlexFirm, in mijn garage, met een telefoon en m’n adressenlijst. Binnen een jaar had ik meer werk dan ik aankon, personeel en een mooi kantoor. En dacht ik: dat had ik eerder moeten doen.  

Maar ik had het duwtje nodig.

De mooiste carrièrestap die je nooit zelf zet

In meer dan dertig jaar als headhunter en carrièrecoach heb ik honderden mensen gesproken na een gedwongen vertrek. Wat ik keer op keer zag: veel van hen bloeiden op. Ze beginnen voor zichzelf, stappen over naar een organisatie die beter bij hen past, of slaan eindelijk de richting in die ze al jaren overwogen.

Het ontslag was het duwtje dat ze nodig hadden maar zichzelf niet gaven.

Daar zit een bepaalde logica in. Mensen die worden ontslagen omdat ze te veel kritiek leveren, een andere richting in willen of niet meer passen in de cultuur, die waren al klaar voor hun exit. Ze hadden het alleen nog niet durven toegeven (naar zichzelf of anderen) of ze durfden de stap niet te zetten. De organisatie nam de beslissing die zij zelf al veel eerder hadden moeten nemen.

En als er dan ook nog een ontslagvergoeding bij komt, dan is het een blessing in disguise.

Eerst de klap

Dat neemt niet weg dat het hard aankomt. Er is de schok, de boosheid, het gevoel van onrecht. En de vraag die iedereen stelt: wat zegt dit over mij?

Wees gerust, want het is minder dan je denkt. Ontslag zegt iets over de match tussen jou en de organisatie op dat moment. Over de richting die het bedrijf koos, over een manager die jou niet zag, over een cultuur die niet meer bij je paste. Het zegt bijna nooit iets definitiefs over jouw waarde als professional.

Maar het gevoel van falen is begrijpelijk en verdient aandacht.

Ik zie mensen die vastlopen na een ontslag, die blijven hangen op de plek van het vertrek. Ze praten maanden later nog steeds over hoe onrechtvaardig het was, hoe slecht de organisatie hen behandelde, hoe anders het had kunnen lopen. Misschien hebben deze mensen volkomen gelijk, maar ze komen er geen stap verder mee.

De vraag die wél iets oplevert is: wat doe ik hier nu mee?

Haast: een slechte raadgever

Na een gedwongen vertrek is de verleiding groot om snel iets nieuws te vinden. De leegte opvullen, bewijzen dat je gewild bent en dat je vorige werkgever ongelijk had. Ook al begrijpelijk. Maar wie zo solliciteert, belandt vaak op een plek die niet veel beter past dan de vorige.

Neem eerst de tijd om helder te krijgen wat je wilt. Niet wat je kunt, want dat weet je al. Maar wat je energie geeft. Welke omgeving bij je past. Die helderheid bepaalt de kwaliteit van jouw volgende stap. Schud het trauma van je af, geef jezelf eerst genoeg afstand om weer helder te kijken. Neem er je tijd voor, een ontslagvergoeding (a.k.a.: transitievergoeding) geeft je daar de ruimte voor.

Activeer dan je netwerk en doe dat vroeg. Veel mensen wachten te lang, uit schaamte of trots. Maar de meeste kansen komen via mensen die je al kent. En die kunnen je alleen helpen als ze weten dat je beschikbaar bent.

Wat je verhaal doet

Iedereen zal je vragen wat er nou toch gebeurd is. Hoe je erover praat, bepaalt grotendeels hoe je wordt gezien. De valkuil is te veel uitleggen: wie wat heeft gezegd, waarom het niet jouw schuld was, hoe onrechtvaardig het allemaal was. Dat wekt argwaan, ook als alles klopt.

Een verhaal dat werkt, is kort, eerlijk en toekomstgericht. 'Het bedrijf en ik zijn na een aantal goede jaren uit elkaar gegroeid. Dat heeft tot wrijving geleid en uiteindelijk tot een afscheid. Ik weet nu beter waar ik op mijn plaats ben.' Je benoemt wat er is gebeurd zonder jezelf klein te maken of de ander aan te vallen. Onze werkwereld is klein. Negatief praten over je vorige werkgever slaat altijd op je terug.

De kans die erin zit

Ik heb mensen na een ontslag zien opbloeien. Dingen zien doen die ze eerder niet mogelijk achtten. Mensen die al jaren wisten dat ze voor zichzelf wilden beginnen maar de sprong niet durfden te wagen, deden dat nu wel. Mensen die genoeg hadden van hun vertrouwde werkveld pakten een opleiding op en maakten een carrièreswitch.

Deze mensen pakten de regie over hun carrière weer terug, én de regie over iets wat hen is overkomen. Het begon met de vraag: wat doe ik hier nu mee?

En dan blijkt een ontslag geen deur die dichtging, maar de opening naar iets wat er al die tijd al was.

Vincent Mispelblom Beyer is met Flexfirm al jaren actief als headhunter voor reclamebureaus en communicatieafdelingen van adverteerders. Daarnaast werkt hij als loopbaancoach.