Overslaan en naar de inhoud gaan

Een Mooij Gesprek met... Marnix Geus (HPB): 'Iedereen heeft wat te geven'

Hij gaf een succesvol leven op om zich in te zetten voor een betere wereld. Waar staat Marnix Geus nu en hoe kijkt hij terug op zijn keuzes?
Een Mooij gesprek met Marnix Geus
© Beeld Rocco: Nanda Hagenaars

Lesbos. Dat was de druppel. De schrijnende omstandigheden waaronder vluchtelingen op het Griekse eiland vanaf 2015 moeten leven zijn het duwtje dat Marnix Geus nodig heeft. Hij besluit zijn comfortabele bestaan als directeur en mede-eigenaar van Het PR Bureau op te geven om zijn ultieme ambitie te volgen. Hij wil mensen helpen. Iets goeds voor de wereld doen. Geen gemakkelijke stap, al was het maar omdat Het PR Bureau destijds een van de meest succesvolle communicatiebureaus van Nederland was. Geus bouwde het samen met zakenpartner Jacqueline Bosselaar vanuit het niets op.

Maar het wrong. Het enthousiasme ebde weg. ‘Als we een pitch wonnen voor een groot merk, was iedereen in de wolken. Mij deed het steeds minder. En dat kan niet. Als directeur moet je vooropgaan in de polonaise.’

Vaste prik bij het bureau: elke dinsdag was er een stand-upmeeting met alle medewerkers. ‘Dan bespraken we wat er speelde. En we belden met externen, zoals met Jasper, een freelance vormgever. Jasper belde in vanuit Lesbos. Hij was er heengegaan. Hij kon er niet langer op televisie naar kijken, zei hij. Hij wilde iets doen. En op die dinsdagen vertelde hij daarover.’ Er waren meer mensen met wie Geus c.s. samenwerkten die ook die stap maakten.

‘Het greep me enorm aan. Ik vond het heel inspirerend en onbegrijpelijk tegelijk. Het kan toch niet zo zijn dat wij in Europa pretenderen een soort van geciviliseerd continent te zijn, terwijl we duizenden mensen onder verschrikkelijke omstandigheden in een voormalig militair kamp op elkaar proppen met nul perspectief? Dat klopte gewoon niet.’

Geus had inmiddels zijn eerste boek geschreven (MensenHandel). Hij was succesvol als ondernemer. Daarmee waren twee van zijn wensen uitgekomen. ‘Maar ik had ook de ambitie om iets voor de wereld te betekenen en die ambitie bleef de hele tijd in de periferie. We deden als bureau wel iets. Pro-Deo-projecten, een percentage van de winst ging naar goede doelen. Maar het zat niet in het hart van de organisatie. Door Lesbos kwamen dingen samen. Ik was min of meer uitgekeken op PR. Ik ging me fysiek steeds minder goed voelen, wat uiteindelijk Lyme bleek te zijn. Het was niet allemaal even leuk. Maar het hielp me om tot dat moeilijke besluit te komen. Om mijn eigen kindje los te laten.’

Maar dat kindje was ook een bron van inkomsten.
‘Ja, ik had het natuurlijk hartstikke goed. Je zou kunnen zeggen: beter wordt het niet in je leven. Fijne managementfee, een lekker dividend erbij elk jaar. Je mag je eigen mensen uitkiezen om mee te werken, je mag de inhoud van je eigen baan bepalen. Ik kon naar het werk wandelen. En als ik de kinderen wilde ophalen van school, dan kon dat ook.’

Dus je was niet helemaal goed bij je hoofd.
Lachend: ‘Zou je zeggen, hè? Maar als het je op een gegeven moment gaat tegenstaan, dan is het gewoon niet meer de weg.’

Het verschil tussen Lesbos en een nieuw soepje voor Unilever is natuurlijk ook wel vrij groot.
‘Ik vond het pr-vak vooral leuk als het inhoudelijk was. Die pr-stunts die we vaak deden, dat is leuk en spannend, omdat je er veel creativiteit in kwijt kunt. Maar ik miste de inhoud. Ik sprak in die tijd regelmatig met andere bureaudirecteuren. Ik leerde daar veel van, maar ik dacht ook: als ik zo oud ben als jij, ben ik geen bureaudirecteur meer. Ik wil echt nog andere dingen ontdekken.’

Makkelijk praten, als je net je aandelen verkocht hebt in een zeer goed lopend pr-bureau. Hij hoorde het vaak. ‘Nou, ik zal je uit die droom helpen! Het was niet zo'n grote exit als mensen denken. Het jaar daarvoor hadden we een kwart miljoen verlies gedraaid. Ik voelde de verantwoordelijkheid om te zorgen dat we weer zwarte cijfers schreven. Dat lukte. Maar als je het jaar ervoor nog in het rood staat, kom je niet tot een hele mooie waardering. Mijn financieel adviseur raadde me ook ernstig af om er op dat moment uit te stappen.’

Moest je meteen geld verdienen?
‘Dat niet, ik kon het wel even uitzingen.’ Nee, getallen gaat hij niet noemen. ‘De vraag hoe lang kun je het uitzingen, heeft ook te maken met levensstijl. Iemand zei: financieel onafhankelijk betekent gewoon dat je niet meer moet uitgeven dan je hebt. Dat vond ik wel een leuk inzicht. Je kan ook gewoon een eenvoudiger leven leiden.’

Hij komt ook niet uit een luxe nest, vertelt hij. ‘Twee onderwijsouders, maar er was genoeg. En dat is een enorm privilege. Dus het was leuk dat ik toevallig lekker ging verdienen met Het PR Bureau. Maar je bent dan ook heel druk en wordt wat gemakzuchtiger. Je kijkt niet meer wat je in een winkelwagen gooit. Je boekt gewoon die vakantie. En die moet heel comfortabel zijn, want je werkt zo hard. Dus dat koop je een beetje af. Het klinkt heel kneuterig, maar als je iets meer rust en balans in je leven kunt aanbrengen, kun je ook heel happy zijn met minder.’

Organisaties die zich inzetten voor vluchtelingen en ondernemers bij elkaar brengen. Veel meer dan die wat vage notie had Geus niet, toen hij aan zijn avontuur begon. De naam stond wel van begin af aan vast: The Present (voluit The Present Movement).

The Present in de betekenis van cadeau of van nu?
‘Beide. Het is een cadeau. Iedereen heeft wat te geven. Het gaat niet over geld, het gaat over oprechte aandacht, naar elkaar omkijken. Dat zit erin. En inderdaad het nu zit er ook in. Nu doen, niet uitstellen. De neiging is vaak: als ik met pensioen ben, ga ik ook wat goeds doen voor de wereld. Nee, ik wilde het nu doen.’

Terugkijkend op de eerste jaren van zijn ondernemerschap zegt Geus: ‘Het was wel een slingerweg’. Van het oorspronkelijke idee zijn nog wel elementen zichtbaar, maar de scope is inmiddels breder. Sociale gelijkheid, mentale gezondheid en ecologisch herstel zijn de hoofdthema’s. The Present ontwikkelt concrete programma’s, zoals Growing Roots, dat moestuinen op asielzoekerscentra aanlegt in samenwerking met de azc-bewoners, de buurt en lokale ondernemers. Met Room for Change geeft The Present dak- en thuisloze mensen rust, ruimte en perspectief in hotels om hun leven weer op te bouwen. Met de jaarlijkse Big Hug Award beloont The Present maatschappelijke initiatieven op het gebied van mentale gezondheid.

In de kern is het een netwerk van ondernemers die zich samen inzetten voor ‘maatschappelijke winst’. Maar wat dat precies is, is niet in beton gegoten. ‘Ik was laatst bij iemand die ons al enkele jaren substantieel ondersteunt. We kwamen tot de conclusie dat we ons omringen met een groep mensen die erg wordt aangetrokken door The Present, zonder dat ze ook allemaal heel goed kunnen uitleggen wat het precies is.’

Je moest ergens beginnen. Hoe pak je dat aan?
‘Ik zag allerlei kleinschalige initiatieven die zich inzetten voor vluchtelingen. En in mijn netwerk zaten ondernemers die hun bedrijf hadden laten groeien, die soms een vermogen hadden opgebouwd en op zoek waren naar betekenis. Mensen die dachten: what's next? Die werelden wilde ik met elkaar gaan verbinden.’

Geus organiseerde meetups. De oprichter van zo’n initiatief kreeg het podium en vertelde over het waarom, het idee erachter, wat er bereikt was en waar hij of zij tegenaan liep. De ondernemers in de zaal kregen de opdracht om in groepjes na te denken over oplossingen. ‘Dat vonden mensen superleuk, want ze konden meteen aan de slag. Dat voelde heel anders dan de ondernemersbijeenkomsten die ik kende uit mijn bureautijd: heel masculien met een biertje in je hand over je nieuwe auto lullen, of over de groei van de onderneming.’

De animo bleek groot. Geus wilde de formule maar wat graag ook buiten Amsterdam uitrollen, maar stuitte op een bekend probleem. Hij zag snel de bodem van de schatkist in zicht komen.

‘Ik kon The Present beginnen zonder dat ik er geld mee verdiende. Nadeel is dat je dan te laat over een businessmodel nadenkt.’ Na anderhalf jaar begon dat te schuren. ‘Ik verdiende er niet alleen niets mee, ik moest ook zelf alle bonnetjes betalen. Twintigduizend euro out-of-pocketkosten eind 2018. En dat zou, als ik meer van dat soort bijeenkomsten zou organiseren, niet minder worden.’

En dus?
‘Toen ben ik gaan bellen. Om geld. Handje ophouden, zo voelde dat. Een nieuwe vorm van kwetsbaarheid. En ik deed het niet eens voor mezelf. Indirect misschien, want uiteindelijk moest ik ook wat gaan verdienen. Maar dat was ook in die jaren erna heel minimaal. En het is vandaag overigens nog steeds niet marktconform. Het vreemde is: ik vond het geen enkel probleem om immateriële ondersteuning te vragen. Veel mensen met wie ik vroeger samenwerkte boden inmiddels gratis hun diensten aan: administratiemensen, ICT’ers, de websitebouwers, vormgevers... Maar geld vragen? Doodeng! Met het zweet op mijn voorhoofd belde ik een bevriende ondernemer.’

Wat was de reactie?

“Dank je dat je me belt. Ik volg je, ik vind het geweldig wat je doet. Ik steun je graag.” Het was voor hen dus ook een cadeau. Inmiddels is The Present een volwassen organisatie, financieel gedragen door de lidmaatschapsfees die de leden betalen. Voor een zzp’er of sociaal ondernemer is dat jaarlijks 3000 euro. Een grotere ondernemer betaalt 6000 euro. De tweede geldstroom komt van particuliere donateurs en fondsen die onze maatschappelijke programma’s ondersteunen. Daar zitten grote partijen bij zoals het Oranje Fonds, Catharina Foundation van CSU en Contribute van Afas.’

Maar, zegt Geus: ‘Fondsenwerving is echt een dagtaak. Het is me tegengevallen hoe moeilijk het is om te ondernemen in dit domein. We zijn nog op zoek naar een ander type geldstroom.’ En die zit, denkt Geus, toch vooral bij gemeentes. ‘Want we doen natuurlijk eigenlijk voor een deel hun werk. We ontlasten ze. Volgens mij vinden ze het wel best dat er gedreven mensen zijn die zich inzetten voor onder meer vluchtelingen en daklozen zonder dat het ze geld kost. Maar het is lastig. Ik spreek die taal niet, mijn netwerk zit er niet. Er moet daar nog een bron worden aangeboord om onze impact te kunnen vergroten.’

Een van de programma’s waarmee The Present onmiskenbaar impact heeft, is Room for Change. Een succesvol programma om economisch dakloze mensen aan een toekomst te helpen. Het programma is inmiddels zo groot dat het op eigen benen staat, met een eigen directie. Room for Change regelt tijdelijke opvang in hotels, om deze mensen vervolgens in samenwerking met maatschappelijke organisaties, zoals de Regenboog Groep in Amsterdam, weer naar meer permanente huisvesting te begeleiden. Doelgroep, als je dat zo kunt noemen, zijn mensen die om wat voor reden dan ook - faillissement, scheiding, baanverlies - hun huis kwijtraken. ‘Ze belanden eerst bij vrienden op de bank, gaan zwerven en uiteindelijk is verslaving dan niet ver meer.’

De kiem voor dit programma werd gelegd met een simpel gebaar naar een dakloze man in de koude winter van 2021. Het is Marnix Geus ten voeten uit. Hij had Paul, zoals de dakloze man op straat genoemd werd, al een paar keer ontmoet in de buurt. ‘Mijn vrouw en ik gaven hem af en toe wel eens geld. Maar ik heb nooit klein geld op zak, bijna niemand meer natuurlijk. Dus die man hoort de hele dag niks anders dan sorry.’
‘Die bewuste dag was het min 10, min 15 buiten. Het zou gaan sneeuwen. We waren helemaal euforisch, de sleetjes stonden al in de gang. En toen kwam ik die man tegen. Het contrast was te groot.’ Ik vroeg hem: waar heb je vannacht geslapen? In een portiekje in de Beethovenstraat, zei hij. Dus wel op stand. Ik dacht: dat je onder die omstandigheden nog een grap kan maken. Geus bood aan een hotel voor hem te boeken. ‘Hij keek me aan met een blik van: dat ga je toch niet doen. Ik overzag het zelf ook niet helemaal. Ik moest garant voor hem staan, want hotels doen dat niet zomaar. Hij had ook geen ID meer.’

Geus vroeg of hij een foto van Paul op LinkedIn mocht plaatsen. ‘Omdat ik hem daardoor misschien nog aan een paar extra overnachtingen zou kunnen helpen. Hij had geen idee wat LinkedIn was, maar hij zei: doe je ding. Hij had een heel mooie, charismatische kop, een lieve uitstraling. En een grote baard. Het prototype dakloze persoon, al heb ik inmiddels geleerd dat dat beeld allang niet meer klopt.’

Hoe dan ook: de post ging viral. Binnen een week was er 30.000 euro opgehaald. ‘Met het geld dat binnenkwam konden we veel meer mensen gaan helpen. Én zijn verblijf telkens weer verlengen. Het deed Paul zichtbaar goed. Hij raakte al een beetje uit de overlevingsstand.’ Tot Geus na een week of zes gebeld werd door de politie. Paul moest de gevangenis in. ‘Als mensen geen adres meer hebben, worden openstaande rekeningen naar het laatst bekende adres gestuurd. Incassobureaus sturen vervolgens rekening op rekening. Daardoor hebben die mensen vaak duizenden euro’s aan schulden. En omdat ze die schulden niet kunnen betalen, moeten ze de gevangenis in.’

Geus zocht hem op. ‘Een scène uit een film, met zo’n telefoon achter glas en links en rechts van hem én mij best wel ongure types. Paul was geen crimineel. Maar ook voor wildplassen of slapen in een portiek kun je een bekeuring krijgen. Mensen kunnen bruut zijn. Ze gooien een emmer koud water over een portiekslaper heen. Je hoeft ze niet meteen onder je douche te zetten. Maar je kunt er ook voor kiezen om ze een kop koffie aan te bieden.’

Met Paul gaat het inmiddels een stuk beter. Hij kickte af in de bajes, ‘en dat is knap, want je kan daar aan alles komen’, kreeg huisvesting aangeboden in Maastricht en heeft daar inmiddels een vaste baan als huismeester. Ook heeft hij een groepje mensen om zich heen, ‘Team Paul’ genaamd, dat hij samen met Geus bij elkaar bracht. Elke ochtend en avond neemt hij even contact op via WhatsApp om iedereen een goede dag te wensen.

Want dat leerde Geus: van de straat komen is één, maar er vanaf blijven is twee. Je hebt daarom een groep mensen nodig die om iemand heen gaat staan. ‘Toen Paul naar Maastricht ging, heb ik wederom een oproep op LinkedIn gedaan: wie zou hier een rol in willen spelen? Het is een groep mensen die door hem bij elkaar zijn gekomen. Verbonden door het leven en voor het leven.’

Die allereerste LinkedIn-post over Paul leverde niet alleen geld op. Geus kreeg steun van alle kanten. Onder meer van een ‘chic hotel in het centrum van Amsterdam. Dat hotel heeft toen enkele tientallen mensen opgevangen.’ Waarmee de basis voor Room for Change gelegd werd.

Geus: ‘We hebben het ondernemend aangepakt. Voor hotels is het ook een mooie manier om hun corporate social responsibility (CSR) vorm te geven. Het eigen personeel vindt het te gek als ze daaraan meedoen. Ze hebben ook geen omkijken naar die groep. Het zijn vaak hele rustige mensen die vooral aan het bijkomen zijn. Dat is wat anders dan een doorgesnoven reclameman die zijn hotelkamer verbouwt. Want dat maken ze ook mee.’

Het verblijf in de hotels is ook niet gratis. De doelgroep betaalt 15 euro per nacht. ‘Zo zit er iets van gelijkwaardigheid in. Ze krijgen ontbijt in het hotel en verder moeten ze zelf in actie komen.’ Room for Change heeft inmiddels 250 mensen kunnen helpen. ‘Je geeft mensen weer wat ademruimte om verder te kunnen denken dan alleen: waar slaap ik vannacht?’

De wereld wordt er niet beter op. Meningen polariseren. Maakt dat je niet moedeloos?
‘Nee. Ik geloof echt dat het allemaal zin heeft. Je kunt niet voorspellen wat het effect is van een gesprek dat je hebt. Op Lesbos sprak ik een huisarts die met zijn gezin uit Damascus was gevlucht. Die leidde in Syrië net zo’n goed leven als wij hier. Ineens is dat weg en zit je onder erbarmelijke omstandigheden in een kamp. Die blik in de ogen van die man, vergeet ik nooit meer. En als je dan op een verjaardag komt en iemand zit dom te lullen over vluchtelingen, dan kan je wel zeggen: Sorry, ik wil de sfeer niet verpesten, maar ik kom er net vandaan. En dit is wat ik heb gezien. Waar baseer jij je verhaal op? Dat is niet altijd leuk. Maar er gebeurt wel iets. Sommigen vallen stil, anderen knikken instemmend. Die zeggen later tegen je: goed dat je dat deed.’

Geen spijt van je stap? Geen verlangen naar het comfortabele leven van vroeger.
‘Geen moment. Het heeft een wereld voor me geopend. Het is reizen zonder dat je je hoeft te verplaatsen. Je ontmoet zoveel mensen uit verschillende culturen. Dat heeft me heel erg verrijkt. Ook als het gaat om mijn kijk op inkomen. Er zijn genoeg ondernemers in The Present met heel diepe zakken. Daar kun je je eigen situatie mee vergelijken. Maar kijk naar de mensen voor wie we het doen. Mensen die echt aan het overleven zijn. En dan denk ik: wat heb ik het dan goed.’

Wie is Marnix Geus?

Marnix Geus startte in 2005 samen met Jacqueline Bosselaar het PR Bureau. Daarvoor werkte hij onder meer als senior consultant bij Huijskens & Istha. In 2017 verkocht hij zijn aandelen in het PR Bureau en startte The Present Movement. Geus schreef verschillende boeken waaronder het Idealenboek. Hij is tevens medeoprichter van communicatieadviesbureau Blyde Benelux.

Rocco Mooij was jarenlang journalist en hoofdredacteur. Sinds een aantal jaar adviseert hij bedrijven en topbestuurders over hun communicatiebeleid en mediastrategie. 

Advertentie

Reacties:

Om een reactie achter te laten is een account vereist.

Inloggen Abonneer nu

Melden als ongepast

Door u gemelde berichten worden door ons verwijderd indien ze niet voldoen aan onze gebruiksvoorwaarden.

Schrijvers van gemelde berichten zien niet wie de melding heeft gedaan.

Advertentie
Advertentie

Bevestig jouw e-mailadres

We hebben de bevestigingsmail naar %email% gestuurd.

Geen bevestigingsmail ontvangen? Controleer je spam folder. Niet in de spam, klik dan hier om een account aan te maken.

Er is iets mis gegaan

Helaas konden we op dit moment geen account voor je aanmaken. Probeer het later nog eens.

Word lid van Adformatie

Om dit topic te kunnen volgen, moet je lid zijn van Adformatie. 15.000 vakgenoten gingen jou al voor! Meld je ook aan met een persoonlijk of teamabonnement.

Al lid? Log hier in

Word lid van Adformatie

Om dit artikel te kunnen liken, moet je lid zijn van Adformatie. 15.000 vakgenoten gingen jou al voor! Meld je ook aan met een persoonlijk of teamabonnement.

Al abonnee? Log hier in